Haci Ahmet Pasha Mosque

Giriş

Kurşunlu Cami, Kayseri'də yerləşən, Mimar Sinan'ın etdiyi Osmanlı memarlığının əsərlərindən biridir. Məscidin digər adı Hacı Ahmet Paşa Camisi'dir. Mərkəzi kubbesinin qurşunla örtülü olması səbəbindən adı Kurşunlu Cami qoyulmuşdur. Kayseri'də 12 əsər edən Mimar Sinan'ın, Kayseri'də günümüzə çatmış tək əsəridir. Minbəri, daxili bəzəkləri, şadırvanı və kaləm naxışları baxımından Osmanlı memarlığının xətlərini görmək mümkündür.

Mimar Sinan'ın iki revaklı əsərlərindən biri olan məscid bu xüsusiyyəti ilə İstanbul Üsküdar'dakı Mihrimah, Atik Valide və Eminönü Rüstem Paşa Camisi'ne bənzəyir.

Tarixçə

Kurşunlu Cami, 16-cı əsrdə Osmanlı dövlət adamı Hacı Ahmed Paşa tərəfindən Mimar Sinan’a etdirilmişdir. Tikilmə tarixi ümumilikdə 1573 qəbul edilərkən, məscidin kitabəsində daha gec bir tarix (1585) yer alır. Bina, han, hamam, məktəb və imaretdən ibarət bir külliyənin parçası olaraq inşa edilmişdir.

Kurşunlu Cami, Mimar Sinan'a aid edilən əsərlər arasında yer alır. Bina, klassik dövr Osmanlı memarlığının xüsusiyyətlərini əks etdirməsi səbəbindən Mimar Sinan'ın əsərləri arasında qiymətləndirilir.

Memarlıq Xüsusiyyətləri

Kurşunlu Cami, klassik dövr Osmanlı memarlığının Kayseri’dəki orijinal əsərlərindən biridir. 16-cı əsr memarlıq xarakterini daşıyan tək kubbəli, tək minarlı, son cəmiyyət məhəlli iki revaklı bir məsciddir. Kubbesinin qurşunla örtülü olması səbəbindən xalq arasında 'Kurşunlu Cami' olaraq bilinir. Daxili məkanın əsas kubbe göbəsində cəlil sülüs həttlə yazılmış Cümə Surəsinin 9-cu ayəsi yerləşir və qara zəminə oksid qızılı ilə yazılmışdır. Türk dilində mənası belədir: “Ey iman edənlər! Cümə günü namaz üçün çağırıldığınız zaman, Allaha yönəlin, ticarəti tərk edin. Əgər bilsəniz, bu sizin üçün daha xeyirlidir.” Kubbe göbəsindən ayaqlara doğru on iki dilimə bölünmüş şəkildə enən dəndənlər aşağıda digər dəndənlərlə qarşılanır. Rumi və hatayilərin istifadə edildiyi bu naxışlar göy-mavi, tünd qırmızı, ağ, yaşıl rənglərdə boyanmışdır. Məsciddə əsas kubbədən başqa naxışlı hissə yoxdur. Son cəmiyyət məhəlli beş kiçik kubbə ilə örtülüdür və bu kubbələr mərmər sütunlar tərəfindən daşıyır. Həyət hissəsində isə səkkiz sütunlu və kubbəli bir şadırvan mövcuddur. Bina, Mimar Sinan’ın böyük ölçülü əsərləri ilə müqayisədə ölçü baxımından məhdud bir məscid olaraq dəyərləndirilir. İnşasında daş material istifadə edilmiş, yerli materialın seçilməsi xərcin azaldılmasına yönəlmiş bir yanaşma kimi görülür.

Mədəni və Tarixi Əhəmiyyəti

Kurşunlu Cami, Mimar Sinan'a aid edilən binalar arasında yer alır. Bina, Osmanlı dövründə məscid, han, hamam, məktəb və imaretdən ibarət bir külliyənin hissəsi kimi tikilmişdir. Külliyədən bu günə yalnızca məscid qalmışdır. Bu baxımdan bina, Osmanlı dövrü külliye anlayışına aid nümunələrdən biri kimi qiymətləndirilir. Kurşunlu Cami, Kayseri-də bu günə qədər qalmağı bacaran Osmanlı dövrü binaları arasında yer alır və klassik dövr Osmanlı memarlığının xüsusiyyətlərini əks etdirir.

Mövcud Vəziyyəti və Bərpa

Kurşunlu Cami, tarixî proses ərzində müxtəlif təmir və baxım işləri keçirmişdir. Bina bu gün qorunmuş vəziyyətdədir və ibadət üçün açıq olaraq istifadə edilməyə davam edir. Məscid, Kayseri-nin tarixî binaları arasında yer alır və ziyarət olunur.