Miyon Khazrat medrese

Miyon Hazrat (Ahad) mədrəsəsi (Sahibzoda Hazrat mədrəsəsi) – Qoqondakı memarlıq abidəsi. Mədrəsə 1827‑1860-cı illərdə özbək Minlar sülaləsi dövründə xalq arasında Sahibzoda Hazratın hörmətli adını almış nüfuzlu alim və dövlət vəzifəli Miyon Fazliy Ahadın istəyi əsasında tikilmişdir. Miyon Ahad əsli Pəşovar (Pakistan)lıdır və əvəzinin Abdurahmonun danışdığına görə, o, Abdusamadboy adlı tacir ilə tanış olub, öz ailəsi ilə 1825-ci ildə Qoqona köçüb gəlmişdir. Ahad özünün kəskin zehni, dini biliklərlə zənginliyi ilə yerli xalq arasında böyük diqqət qazanmış və hökmdarın yanında məsləhətçi səviyyəsinə yüksəldilmişdir. O, Pakistandan aldığı miras mülkünə bu mədrəsəni tikdirmişdir.

Madrasa tarixinə görə, mürəkkəb, 3 həyətli; 2 həyət şərq-qərb oxu üzrə, 3-cü həyət isə cənubdan yönəlmiş. Həyətlərin hər biri təhsilin müxtəlif pillələri üçün nəzərdə tutulmuş: birincisi adno, ortası avsat, ən yüksək isə alo edi. Madrasa daxil olan əsas yol cənub həyətinin qərbindən pəncərəli gumbazlı qapı vasitəsilə daxil olunur. Taxta işlənmiş qapını yerli usta Iskandarxoʻja oyma naxışlarla bəzəmiş. Cənub həyəti (32x26) ətrafında hücrələr yerləşir, onun cənub tərəfindəki məscid çox sütunlu, tarixi doğru dördbucaqlı, düz damlıdır. Madrasa həyətinin cənub-şərqində çox böyük olmayan minarə saxlanılır. Şərq həyəti (35x20 m) və qərb həyəti (23 x 11 m) ətrafında da hücrələr yerləşir. Şərqində ayvan (saxlanmamış), qərbində isə darəxona var. Madrasa damları kulohiy, qumbalı və tosinli üsullarla örtülmüşdür. Xaricində sirkor pişik kərpicdən hazırlanmış, içi isə ganch qarışmasında suvalmışdır. Onun belə həyət sistemi tədris olunan fənlərin qruplaşdırılması ilə bağlı olduğu təxmin edilir. Madrasa dini biliklərdən əlavə digər fənlər də öyrədilmişdir. Ümumi madrasa 24 hücrədən ibarət idi. Muqimiy də bu madrasa da təhsil almış.

Hal-hazırda bu madrasa da Muqimiy hücrə-muzeyi fəaliyyət göstərir.