"Möhsin Səlim" məscidi

Səlim məscidi və ya Hacı Möhsin Səlimov Məscidi — Bakı şəhərinin Xəzər rayonunun Binə qəsəbəsində yerləşən tarixi-memarlıq abidəsi.

Tarixi

Möhsin Səlimov ad və soyadlı şəxs (Əmircanın neft milyonçuları olan Səlimovlar ailəsinin üzvü) Zabrat qəsəbəsində yerləşən Xanım Zeynəb məscidini yenidən bərpa etmək istəyir. Lakin Zabrat camaatı bildirir ki, işi dayandırsın və onlar özləri məscidi abadlaşdıracaqlar. Bu hadisədən sonra Möhsin Səlimov 1916-cı ildə eynilə həmin məscidin layihəsi əsasında Binə kəndində indi Möhsin Səlim adlanan məscidi inşa etdirir. Sovet hakimiyyəti dövründə məscidin fəaliyyəti dayandırılır. Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra da yararsız olduğundan uzun müddət fəaliyyət göstərmir. Yenidən əhalinin istifadəsi üçün Heydər Əliyev Fondu 2006-ci ildə məscidi əsaslı bərpa etmişdir.

Məsciddə dövlət qeydiyyatından keçmiş icma fəaliyyət göstərir

Hacı Möhsin Səlimov Məscidi

Möhsin Səlimov məscidi Binə qəsəbəsinin mərkəzində yerləşən XX əsrin əvvəllərində, 1916-cı ildə Bakı milyonçularından Möhsin Səlimov tərəfindən inşa edilmişdir. Tarixi məlumatlara əsasən, o, əvvəlcə Zabrat qəsəbəsində yerləşən Xanım Zeynəb məscidini bərpa etdirmək niyyətində olmuşdur. Lakin yerli camaat bu işi öz üzərinə götürmək istədiyini bildirdikdən sonra Möhsün Səlimov həmin məscidin memarlıq üslubundan ilham alaraq Binə qəsəbəsində oxşar layihə əsasında yeni bir məscid tikmişdir. 1918-ci ildə bölgədə baş verən hərbi-siyasi hadisələr zamanı məscid ciddi zərər görmüşdür. Xüsusilə günbəz hissəsində top mərmisinin yaratdığı deşik və çatlar uzun illər bu faciəli dövrün izlərini daşımışdır. Sovet hakimiyyəti illərində məscidin fəaliyyəti dayandırılmış, bu məscid də digər məscidlərin taleyi kimi həmin dövrdə anbar kimi istifadə edilmişdir. Bina uzun müddət bu şəkildə istifadədə qaldığından yararsız vəziyyətə düşmüşdür. Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra da müəyyən müddət burada ibadət mümkün olmamışdır. Lakin Binə sakinlərinin müraciətindən sonra məscid yenidən dirçəliş mərhələsinə qədəm qoymuşdur. Heydər Əliyev Fondunun prezidenti Mehriban Əliyevanın təşəbbüsü ilə burada əsaslı bərpa işlərinə başlanılmışdır. Aparılan bərpa nəticəsində həm məscidin tarixi memarlıq xüsusiyyətləri qorunmuş, həm də kompleks müasir ehtiyaclara uyğun şəkildə yenilənmişdir. 2006-cı il 15 iyun tarixində Prezident İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyeva məscidə gələrək görülən işlərlə yerində tanış olmuşlar. Həmin ildən etibarən məscid yenidən əhalinin istifadəsinə verilmişdir. Memarlıq baxımından Möhsün Səlim məscidi klassik Şərq üslubunun səciyyəvi xüsusiyyətlərini yaşadır. Giriş qapısı oxvari tağ formasında qurulmuşdur. Məscidin ümumi plan ölçüləri təxminən on dörd metrə on beş metrdir. Əsas ibadət zalının daxili sahəsi iki yüz on kvadratmetr, ikinci mərtəbədə qadınlar üçün ayrılmış ibadət sahəsi isə qırx kvadratmetrdir. Məscid iki mərtəbədən ibarətdir. Əsas ibadət zalı birinci mərtəbədə yerləşir, ikinci mərtəbə isə qadınların istifadəsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. Diametri on dörd metr olan günbəzin aşağı hissəsində on altı dairəvi pəncərə yerləşdirilmişdir. Bu pəncərələr interyerə təbii işıq bəxş etməklə yanaşı, məscidə xüsusi estetik gözəllik verir. Döşəmədən günbəzədək olan hündürlük on doqquz metrdir. Günbəz birbaşa daşıyıcı divarlar üzərində qurulmuşdur. Bu divarlar həm memarlıq kompozisiyasının, həm də konstruktiv sistemin əsas yükdaşıyıcı elementi kimi çıxış edir. Yonulmuş daşdan hazırlanmış mehrab stalaktit formalı naxışlarla bəzədilmişdir. Pəncərələr, daxili bəzək elementləri və ümumi interyer həlli klassik Şərq memarlıq ənənəsini aydın şəkildə əks etdirir. Əsaslı bərpa zamanı məscid kompleksinin həyətində yüz nəfərlik salon, dəstəmaz otaqları, kişi və qadınlar üçün ayrıca hücrələr, din xadimləri üçün məşvərət otağı, mətbəx və daimi su təchizatı olan yardımçı bina da inşa edilmişdir. Kompleks bütün zəruri avadanlıqlarla təmin olunmuşdur. Bu gün Möhsün Səlim məscidi tarixi və memarlıq əhəmiyyətinə görə dövlət tərəfindən qorunan tarixi abidələr siyahısına daxil edilmişdir. O, Binənin dini həyatının canlı simvollarından biri olmaqla yanaşı, Azərbaycanın zəngin memarlıq və mənəvi irsini yaşadan qiymətli yadigarlardan biri kimi varlığını davam etdirir. Möhsün Səlim məscidi — keçmişin izlərini, bu günün ruhunu və gələcəyin mirasını yaşadan abidədir..

Hacı Möhsin Səlimov məscidinin video görüntülərinə baxmaq üçün linkə daxil olun.