Mustafapaşa Cami-i Kebir

Mustafapaşa Cami-i Kebir (Mustafapaşa Ulu Camii), Nevşehrin Ürgüp rayonundakı Mustafapaşa bələdiyyəsinin mərkəzində yerləşən bir Osmanlı camisidir.

Mehmet Şakir Paşa Medresesi'nin qarşısında yerləşir. Yerli daşla inşa edilmiş olan bina qırma damla örtülmüşdür. 17. və ya 18-ci əsrdə tikildiyi düşünülür. Tikinti kitabəsi və ya bir sənəd olmadığı üçün tikilmə tarixi dəqiq bilinmir, lakin caminin üzərində tikilmə tarixi 1601 olaraq göstərilmişdir.

Tarixçə

Bələdiyyədə Osmanlı dövründən qalan üç camidən biri olan Cami-i kebir, 19-cu əsrin əvvəllərində kəndə su gətirilməsini təmin edən və bu səbəbdən 1920-ci illərin ikinci yarısında kəndə adını verən Mustafa Paşa ilə anılır. Mustafa Paşa adının kəndə verilməsinin səbəbi olan təvazökar daş çeşmənin əvvəllər bu caminin altında olduğu və təmir işləri ilə birlikdə bu günkü yerinə köçürüldüyü bildirilməkdədir.

Niğde Sancağı Mərkəz Kəsəbəsi Asar‑ı Atika Defteri qeydiyyatına görə cami, El‑Hac İbrahim adlı biri tərəfindən tikdirilmişdir. Sənəddə, inşa tarixinə dair bir qeyd yoxdur. Caminin tikinti kitabəsi və ya bir sənəd olmadığı üçün tikilmə tarixi dəqiq bilinmir; 17. və ya 18-ci əsrdə tikildiyi düşünülür. Caminin üzərində tikilmə tarixi 1601 olaraq göstərilmişdir, lakin bu təyin heç bir mənbəyə əsaslandırılmamışdır.

Kapadokya bölgəsi camilərindən tez-tez görüldüyü kimi, struktura sonradan istiləşməsi asan, kiçik bir qışlıq məkan əlavə edilmişdir. Bu məkanın sonradan genişləndiyi, daha incə divarlı şimal hissəsinin bu genişlənmə zamanı əlavə edildiyi düşünülür.

Memarlıq xüsusiyyətləri

Caminin düzbucaqlı planlı harimi, məhrəbə dik iki sahədən ibarətdir. Girişi, şərq tərəfinin şimal kənarında yerləşir. Sahələrin üzəri sivri beşik tonzlarla örtülmüşdür. Sivri beşik tonz örtülü binalar bölgəyə məxsusdur. Tonzlar, sivri kəmərlər şəklində çatılandıqdan sonra iki kəmər arasına düzgün kəsilmiş daşlar düzülərək inşa edilir. Caminin xarici hissəsi, keçmişdə düz torpaq damlı ikən sonradan qırma damla örtülmüşdür.

Yapının cənub və şərq fasadında dərin nişli və düz çərçivəli iki pəncərə vardır. Pəncərə sayı az olduğu üçün məkan işıqlıdır. Mihrab, fasaddan xaricə çıxarılmışdır. Mihrab çərçivəsi bütövlükdə muqarnaslarla doldurulmuşdur. Mihrabın qərbində klassik tipli daş minber yerləşir. Harimin şimalında, binaya sonradan əlavə edilmiş, taxta konstruksiyalı bir-birindən müstəqil iki qalereya mərtəbəsi mövcuddur.

Harimin şərqində, sonradan əlavə edilmiş düzbucaqlı planlı qışlıq məkan mövcuddur. Bu məkan cənubda iki, şərqdə və şimalda bir pəncərə ilə işıqlandırılmışdır.

Məscid iki minarəlidir. Harimin cənub-şərq küncündə, bölgədəki məscidlərdə tez-tez görülən köşk tipli bir minarəsi vardır. Bu minarənin pilləkənləri xaricdən və açıqdır. Qışlıq məkanın şimalında isə 1979-cu ildə xalq tərəfindən tikilmiş klassik tipli bir minarəsi vardır.