Panjob Mosque

Masjid Panjob (özbəkcə: Panjob masjidi; farsca: مسجد پنجاب‎‎ — Samarkand şəhərində yerləşən isno-ashariylar inancındakı şiə məzhəbində fəaliyyət göstərən Cümə məscidi. Özbəkistan və Mərkəzi Asiyadakı az sayda şiə məscidlərindən biridir.

Məscid adı Samarkandın tarixi rayonlarından biri — Panjob şəhərindən gələn olub, orada əsasən mərkəzi Asiyalı iranlılar yaşayır. Məscid həmin ərazidə yerləşir. Rayon adının özü fars və tacik dillərindən gəlmiş və Beş su və ya Pyatireçye (panj — beş + ob — su / çay) kimi tərcümə olunmuşdur.

Bu məscid XIX əsrdə tikilmiş olub, 1924-ci ilə qədər öz məqsədi üzrə istifadə olunmuş və SSRİ qurulandan sonra məscid bağlanmış və sonrakı illərdə bina müxtəlif təşkilatların bölməsinə verilmiş. O illərdə Panjob məscidi madrasa statusuna malik olub, bu günə qədər saxlanılmamış yüksək minarlı şiə məscidini özündə saxlayan məcmuə tərkibinə daxil olmuş, onun memarı yerli memar və tacir Xoca Abduraim idi. O illərdə madrasa dini və dünyəvi fənlər öyrədilmiş. Eyni məcmuə Dovuti Panjob hamısını da özündə saxlayan olub, o da Xoca Abduraim tərəfindən İranın Məshəd, Nişapur, İsfahan, Şiraz, Yazd və Qüm şəhərlərinə ziyarətdən qayıtdıqdan sonra tikilmiş. Bu hamamın çizgi və planını Məshəddən gətirmişdir. Bu məcmuə, həmçinin, çayxana və evlə bəzədilmiş.

1990‑cı illərin əvvəllərində məscid və ona bağlı mədrəsə hökumət səyləri ilə ətrafdakı özbək və taciklərdən fərqli olaraq, İslamın şiə məzhəbinə inanan Markaziy Osiyo eronliklarının yerli icmasının təşəbbüsü ilə tam bərpa edildi. İslamın sünni məzhəbinə. Sonrakı illərdə məsciddə kiçik restavrasiya işləri də aparıldı. Bərpa işlərində Erondan təklif edilən ustalar da iştirak etdilər.

„Panjob“ məscidi fəal olub, dindarları və ziyarətçiləri qəbul edir. Hər il məsciddə şiələrin mətn mərasimi, Aşura keçirilir. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, „Panjob“ cəmə məscidi, əsasən, Orta Asiyalı eroniylar və taciklər tərəfindən məskunlaşan eyni adlı məhəllədə yerləşir, məscidə XIX əsrdə tikilmiş mədrəsə bağlıdır, o da fəaliyyət göstərməmiş və memarlıq abidəsi hesab olunur. Bu mədrəsənin həyətində məşhur fars şairi və yazıçısı Firdavsiynin bronzdən hazırlanmış abidəsi var. Bu abidənin maraqlı cəhəti ondadır ki, heykəl Romadakı Firdavsiy abidəsinin tam nüsxəsidir. Məsciddən və mədrəsədən bir az uzaqda şiə qəbiristanlığı və Markaziy Osiyo eronliklarının mədəniyyət mərkəzi yerləşir.