Qara atlı baba piri

Qara atlı baba piri və ya Qaraatlı piri Qobustan Milli Tarix-Bədii Qoruğunun ərazisində Kiçikdaş dağ massivinin cənubunda yerləşən dini ziyarətgah. Pir iri qaya parçalarının altında yerləşir. Onun meydana gəlməsi ilə bağlı müxtəlif rəvayətlər mövcuddur.

Haqqında

Qara atlı baba piri, Qobustan Milli Tarix-Bədii Qoruğunun ərazisində Kiçikdaş dağ massivinin cənubunda yerləşir. Pir iri qaya parçalarının altında yerləşən qəbir daşının üzərində yaradılıb. Pirin yaranması pirdən bir qədər cənub-şərqdə yerləşən "Qara atlı" qəbiristanlığındakı at formalı qəbir daşı ilə əlaqədardır. Atın bədəni formasında olan bu qəbir daşı başsız və ayaqsızdır, üstündə isə yəhər və silah növləri var.

Pirin meydana gəlməsi ilə bağlı müxtəlif rəvayətlər mövcuddur. Bir rəvayətə görə VII əsrdə islam dini Azərbaycanda yayılanda Qara atı olan bir şəxs dinsizlərin hücumuna məruz qalır. Düşmənlərin ona çatdığını görüb, qayaların arasında gizlənir və qeyb olur. Bundan sonra düşmənləri onun atının başını kəsirlər. Atın başı isə dərhal daşa dönür. Başqa bir rəvayətə görə isə Qaraatlı baba sürgündə yaşayan dindar insan olub. Dağın yeraltı labirintlərinə əbədi sığınmadan qabaq öz atını daşa döndərib.

Pirin adının mənşəyi ilə bağlı da müxtəlif ehtimallar mövcuddur. Bu ehtimallardan biri onun Qaraatlı türk tayfasının adı ilə əlaqəli olmasıdır. Tarixi mənbələrdə Qaraatlılar Azərbaycan və Anadolu ərazisində yaşamış türk mənşəli tayfalardan biri kimi qeyd olunur. Onların məskunlaşdıqları ərazilərdə bir sıra yaşayış məntəqələrinin, oykonimlərin və ziyarətgahların tayfa adları ilə bağlı şəkildə formalaşdığı məlumdur. Hazırda Türkiyə ərazisində Niğde, Aydın və Burdur illərində Qaraatlı tayfasının yaşadıqları ərazilərdə Qaraatlı adlı kəndlər və qəsəbə var.

Pir xalq arasında uzun sürən pis xəstəliklərdən azad olma piri sayılıb. İnsanlar bura işlərinin düzəlməsi, xəstəlikdən azad olmaları üçün nəzir deyirlər. Pirin içərisində uşağı olmayan qadınlar tərəfindən nənni (yüyürük) asılmasına da təsadüf olunur. Piri ziyarət edən insanlar içəri daxil olub arzu tuturlar və sal daşın ətrafına 3 dəfə fırlanırlar. Evi olmayanlar buraya gəlib xırda daşlardan özləri üçün evlər tikib, Allaha dua edirlər.