Şahadet Mosque

Şahadet məscidi və ya digər adları ilə Kale məscidi və ya Saray məscidi, Bursa şəhərinin Tophane məhəlləsindəki tarixi məscid.

I. Murad tərəfindən 1365-ci ildə Bey Sarayı’nın qarşısına tikdirilmişdir. Tikildiyi zaman şəhərin ən böyük məscidi idi. 1855-ci ildə Bursa zəlzələsində yıxılmış və 1890‑cı ildə Vali Celaleddin Paşa tərəfindən dövrün zövqünə uyğun (neo-renessans və neo-gotik üslublarda) yenilənmişdir. Bu günkü vəziyyəti, əslinin üçdə iki nisbətində kiçildilmişdir.

İlk tikildiyi zaman Ulu Məscid tipində bir məscid idi. I. Muradın Filibe‑dəki məscidi ilə eyni plan sxeminə sahib olan üç bölümlü və doqquz kubbəli quruluş, çox sütunlu, çox kubbəli ilk xalq məscidi idi. Bu gün əsas ibadət məkanı, ardıcıl iki kubbə ilə örtülüdür, bu məkan köhnə məsciddən qalmamışdır. Ön fasad və yan divarlar, 19‑cu əsrdəki təmir zamanı yenilənmişdir.

Bina, Bursa Qalası içində olduğu üçün “Kale məscidi”, Bey Sarayı’nın qarşısında olduğu üçün “Saray məscidi” adlandırılmışdır. Bəzi mənbələrdə binanın banisi I. Muradın 1389‑da Kosovo Müharibəsində şəhid olmasından sonra “Şehadet məscidi” adını aldığı bildirilir. Bir rəvayətə görə I. Murad vaxt namazlarını qılmırdı və bu vəziyyət xalqda reaksiyaya səbəb olduğundan namaz qıldığını şahidlik etməsi üçün bu məscidi tikdirmiş; buna görə “Şehadet məscidi” adlandırılmışdır.

II. Dünya Müharibəsi illərində ibadətə bağlanan məscid, 1946‑cı ildə Bursa Köhnə Əsərləri Sevənlər Təşkilatının tələbi nəticəsində ibadətə açıldı, sadə təmir işləri etdirilib yenidən xidmətə başladı.

Şərq qapısının üzərində kiçik ölçülü nəsih hərflərlə ərəb dilində yazılmış mərmər bir kitabe var. Bu kitabe, Bursa fəth edildikdə Orhan Gazi tərəfindən Hisar‑da tikilmiş və 1855‑ci ildəki zəlzələdə yıxılan məscidə aiddir. Hisar‑dakı məscid günümüzə çatmamışdır.