Lusta-völgyi Cave

Lusta-völgyi-barlang — Венгрияның ерекше қорғалатын үңгірлерінің қатарында. Ол Бюкк ұлттық паркіндегі Мишкольцте орналасқан.

Сипаттамасы

Мишкольц қаласының шет аймағында, Ұлы үстірттің шығыс бөлігінде, Lusta-völgy аңғарының сағасына жақын, жартасты тау беткейінде, тау басына жақын, орманда, Kis-kút-lápa аңғарының басында, кішкентай кертпеш соңында үңгірдің табиғи, дұрыс емес, бұрышты пішінді екі кіреберісі бар. Төменгі кіреберіс 5,5 метр ен және 5,3 метр биік. Жоғарғы кіреберіс 2,2 метр ен және бір метр биік. Төменгі кіреберістің осі көтерілмелі бағытта, ал жоғарғы кіреберістің осі тік бағытта.

Үңгір жоғарғы триас дәуіріндегі сұр, қабатты әктаста, бірнеше бағыттағы жарылымдардың түйіскен жерінде түзілген. Ол Felsőtárkányi әктас формациясының Hollóstető қабатшасында пайда болған. Оны қалыпты карст суы деңгейінің астындағы еру және, ықтимал, ағып шыққан карст суы түзген, ал кейін гидрологиялық тұрғыда белсенді емес үңгірді өзгертуде мұздап-еру нәтижесіндегі жыныс ұсақталуы рөл атқарған. Үңгір жарықша сипатында, ішке қарай біртіндеп көтеріледі. Ол бұрынғы, үлкенірек үңгірдің қалдығы, яғни бұзылған үңгір. Онда мұржа, оқпан, домалақ қазан, жартылай түтік, толқын қабыршағы, саусақ ұшы кары, каннелюр, иероглиф, тік тамшытас, тамшытас қабығы, монтмильх, кристалды бұршақтас және типтік, яғни домалақ бұршақтас байқалады. Үңгірдің көлденең созылымы 10 м, ал көлемі 150 м³. Үңгірде жарғанаттар да кездеседі. Рұқсатпен, ал үңгірдің үлкенірек бөлігі спелеологиялық негізгі жабдықпен аралануы мүмкін.

1976 жылы үңгір әдебиетте алғаш рет Lusta-völgyi-barlang деп аталды. Үңгір әдебиетте Lustavölgyi barlang (Schőnviszky 1937), Szinva-forrás бұлағы үстіндегі Rom-barlang (Regős 2003), Várkapu-barlang (Hevesi 1986) және Zsivány II.barlang (Regős 2003) деген атаулармен де кездеседі. Regős József-тің Lusta-völgyi-barlang туралы жағдай сипаттамасы қолжазбасы бойынша Kiskút-lápai-barlang да Lusta-völgyi-barlang-пен бірдей болуы мүмкін. Lusta-gerinci-barlang (Lénárt 1977) мен Lustai-barlang (Lénárt 1977) атты үңгірлердің Lusta-völgyi-barlang-пен бірдей екені белгісіз.

Зерттеу тарихы

1937 жылғы Turisták Lapja журналының зерттеуі бойынша Lustavölgyi barlang туралы атауынан басқа мәліметтер белгісіз. 1975 жылғы MKBT Beszámoló басылымында жарияланған, MEAFC Marcel Loubens үңгір зерттеу тобының 1975 жылғы қызметі туралы есепте Szinva-forrás бұлағы үстіндегі кішкентай бұзылған үңгір әлі әктаста жатқаны айтылады. 1976 жылы жарық көрген, Bertalan Károly мен Schőnviszky László құрастырған Magyar barlangtani bibliográfia үңгір атаулары көрсеткішінде Бюкк тауындағы үңгір Lusta-völgyi-barlang деген атпен көрсетілген. Үңгір атаулары көрсеткішінде осы үңгірге қатысты 1 әдеби еңбек аталған.

1976 жылы аяқталған Magyarország barlangleltára атты қолжазбада Lusta-völgyi-barlang Бюкк тауында, Bükkszentkereszt елді мекенінде орналасқаны айтылады. Үңгір туралы басқа деректер жоқ. Қолжазбаның үңгірге қатысты бөлігі 1 басылым негізінде жазылған. 1977 жылы жарық көрген A „Zsombolyosok”-tól a Marcel Loubens Csoportig атты басылымда Lustai-barlang мен Lusta-gerinci-barlang аталады, олардың бірі Lusta-völgyi-barlang болуы мүмкін.

1977 жылы жарық көрген Bükk útikalauz кітабында Lusta-völgy аңғарында Lusta-völgyi-zsomboly шахтасынан басқа тағы бірнеше кішкентай үңгір мен қуыс тіркелгені айтылады. Kárpát József 1982 жылы үңгірді өлшеп, өлшем деректерін пайдалана отырып үңгірдің жоспар картасы мен бойлық қима картасын жасады. 1984 жылы жарық көрген Magyarország barlangjai кітабының елдік үңгірлер тізімінде Бюкк тауындағы үңгір Lusta-völgyi-barlang деген атпен көрсетілген. Бюкк тауы үңгірлерінің арасында Kiskút-lápai-barlang деген атпен көрсетілген үңгір, шамасы, басқа үңгір емес, дәл сол Lusta-völgyi-barlang болып табылады. Тізіммен байланысты, Аггтелек кәрсті мен Бюкк тауы үңгірлерінің географиялық орналасуын көрсететін 1:500 000 масштабтағы картада екі үңгірдің де географиялық орналасуы көрсетілген.

1986 жылы жарияланған, Hevesi Attila жазған зерттеу бойынша Felső-forrási-barlang және оның соңынан жер бетіне ашылатын мұржалар тобы Kaszás-réti-visszafolyó түзілуіне дейін Kaszás-völgy аңғарының суы Forrás-völgy аңғарына жеткен өткел жүйесінің қалдығы болып табылады. Осы дәліз жүйесімен салыстырғанда, шамасы, Kis-kút-lápa бұлақ тармақтарының бірінің аңғар басында орналасқан, қате түрде Lusta-völgyi-barlang деп аталатын, пішініне байланысты Hevesi Attila тарапынан Várkapu-barlang деп аталған, алып тау қақпасына ұқсас, салыстырмалы түрде қысқа карст суы өткелі бар. Үңгір кіреберісінің алдында бірнеше метр жерде, аңғардың терең өзегінің сатылап артқа шегінуі нәтижесінде түзілген су жұтқыш-төбір қатарының ең жас, соңғы мүшесі аңғар түбіне терендейді. Зерттеуге 1982 жылы жасалған үңгір карталары қоса берілген.

2002 жылы жарық көрген, Hevesi Attila жазған кітап тарауында Kis-kút-lápa оңтүстік-батыс аңғар басында, су жұтқышқа ұқсас ойыстың үстінде биіктігі жеті метр, ені бес метр үлкен кіреберіс бар екені айтылады. Бұл ерекше орналасқан және пішінді, тек 11 метр ұзын, бірақ бүкіл бойында кең үңгір. Оның жер бетіне ашылатын төрт метрлік мұржасы бар және ол екі ұқсас өлшемдегі тік соқыр мұржамен аяқталады. Үңгір үлкен бұлақ үңгірінің төменгі бөлігінен сақталып қалған болуы мүмкін, ал оның бұлағының тереңге кету орны ақыр соңында дәл үңгір кіреберісіне дейін шегінген.