Rasul Rza House Museum, Baku

Расул Рзаңның үй-музейі — Әзірбайжан әдебиетінің өкілі, Халық ақыны, Мемлекеттік марапат лауреаты Расул Рзаңның Баку қаласында орналасқан үй-музейі. Мұзей ақынның жарты ғасырға жуық кезеңде жасаған бай көркем мұрасын, оның өмірі мен қызметін көрсететін ескерткіш мәдениет нысаны болып табылады. Ақынның Гойчай қаласындағы үй-музейі 2004 жылы құрылған болса, Бакудағы үй-музейі 2022 жылы ресми түрде негізделіп, 2025 жылы қоғамға берілген.

Тарих

Мұзей орналасқан ғимарат XIX ғасырға тиесілі тарихи сәулет ескерткіші болып табылады. Расул Рза 1938–1981 жылдары өмір жұбайы, танымал Халық ақыны Нигар Рәбифәйлимен бірге осы ғимараттағы пәтерде тұрып келген.

Әзірбайжан Республикасының Президенті Ільхам Әлиев Халық ақыны Расул Рзаңның Әзірбайжан әдебиетінің дамуына қосқан маңызды қызметтерін ескере отырып 23 маусым 2022 жылы 3337 нөмірлі Жарлыққа қол қойған. Жарлыққа сәйкес Әзірбайжан Республикасының Үкіметіне Баку қаласы, Сабайыл ауданы, Расул Рза көшесі 21/26, пәтер 18 мекенжайында Расул Рзаңның үй-музейінің құрылуы бойынша қажетті шараларды жүзеге асыру тапсырылған. Мұзей 2023 жылы ресми түрде негізделген. Құрылу процесінде Халық жазушысы Анар тарапынан белгілі кешігулер туралы мәселе көтерілсе де, мұзейдің ұйымдастырылуы және құрылыс жұмыстары аяқталған.

31 мамыр 2025 жылы Бакуда Расул Рзаңның үй-музейінің салтанатты ашылу рәсімі өткізілді. Рәсімнің басында Расул Рзаңның орындауындағы лентеге алынған мұрағат материалы «Дүниенің қайғысы» өлеңі айтылды. Шарада Халық жазушысы Анар Рзаев музейдің құрылу идеясы туралы сөйлеп, Мәдениет министрі Әділ Кәрімли үй-музейлердің мәдени есте сақтауындағы рөлі туралы сөз сөйледі. Ашылу салтанатында Халық артисті Полад Бүлбүлоғлу, Халық ақыны Сабир Рүстемханлы, академик Рафаэль Хусейнов және Әзірбайжан Жазушылар Одағының хатшысы Сәлим Бабуллаұлы ақынның шығармашылығы, кино және музыка саласындағы қызметтері, сондай-ақ симфониялық оркестрдің құрылуы және жаңа фильмдердің түсірілуіндегі рөлі туралы айтты. Шарада Анар Рзаевтің жұбайы Земфира Сәфарованың алғыс хаты немересі арқылы оқылды, көркем бөлімде Самир Джафаров «Сенге де қалмайды», Рамиль Қасымов «Алтын сақина» әндерін, орталық бөлімде «Шынар» өлеңін орындады.

Экспозиция

Музей төрт экспозиция залынан тұрады. Орынның сәулеттік құрылысы ақынның «Тереземді аштым ертеңге» өлеңінің рухымен үйлесімділік жасайды. Қазіргі уақытта музейдің қорынында 5026 экспонат сақталып отыр.

Экспозицияда Расул Рза және Нигар Рәбифәйлінің өмірі мен шығармашылығын көрсететін жеке заттар, қолжазбалар, ресми құжаттар, плакаттар, фотосуреттер және басқа да құнды материалдар көрмеленеді.