Szatmári Museum

Szabolcs-Szatmár-Bereg облысындағы Mátészalka қаласында 1974 жылы Szatmár мұражайы ашылды.

Алғышарттары

Бұрынғы Szatmár округінде негізінен жер жұмыстары барысында табылған көне заттар бастапқыда бірнеше беделді мектептің, атап айтқанда, szatmári протестант гимназиясының, nagykárolyi пиарист гимназиясының, nagybányai мемлекеттік гимназиясының кітапханалары жанында құрылған жинақтарға түсті. Ал жеке олжалар тікелей Debrecen протестант коллегиясына жіберілді. Бұл тәжірибе 1955 жылға дейін ішінара сақталды, дегенмен 1938 жылы Déri мұражайы құрылғаннан кейін szatmári олжалар одан сайын көп мөлшерде сол жерге түсе бастады.

Тарихы

Szatmár мұражайының негізін гимназия мұғалімі Márton Árpád мен оның шәкірттері 1956 жылдан бастап қалады. Олардың қарқынды жинау жұмысының нәтижесінде өсіп келе жатқан материалды бастапқыда гимназияның жертөлесі сақтады.

1963 жылы Мәдениет министрлігінің мұражай бас басқармасы жинақты Szatmár мұражайы деген атпен өлкетану мұражайы деп жариялады. Дегенмен мұражайдың ғимараты болмады, ол материалын сақтай алмады, тіпті көрмеге қоя алмады.

1973 жылы мұражай бұрынғы округ басшысының тұрғын үй ғимаратын алды, ал оның басшысы етіп 1974 жылдың 1 шілдесінде Farkas József мұражай директоры тағайындалды. 1992 жылдан бастап Cservenyák László мұражайдың директоры болып тұр.

Жинақтары

Кең қора szatmári түрдегі жартылай қалқандар мен қалқа құрылыстарын салу арқылы көлік құралдарын (арбалар, шаналар, доңғалақты арбалар, шаруашылық құралдар және т.б.) сақтау мен көрмеге қоюға мүмкіндік берді.

Қазір шамамен 100 данадан тұратын арба және күймелер жинағы Орталық Еуропадағы ең үлкені болып табылады; ол халықтық жүк тасымалдау, азаматтық және ақсүйектердің жолаушылар тасымалдау көлік құралдарын бай түрде көрсетеді.

Көрмедің ерекше даналары — «жылан темірлеу» әдісімен жабдықталған szatmári түрдегі шыбықтасы бар арбалар, құм жүгіргіштер және арнайы арбалар: сәнқой арбасы, Károlyi арбасы, топтық аңшылық арбасы, өрт сөндіру арбасы, қасапшы арбасы, Kölber түрдегі жартылай жабық күйме, Grassalkovich отбасынан шыққан Viktória күймесі, Cziráky күймесі, ойылған барокко жерлеу күймесі.

Тұрақты көрмеде тағы да cégénydányádi ұсталық шеберханасы, ауыл шаруашылығы құралдары (соқалар, тырмалар, астық қоймалары, тұқым тазалағыштар, диірмендер, шөп кескіштер, таразылар және т.б.), доңғалак жасау шеберханасы, шаруа бал арасы мен жүзім өсіру құралдары жинағын көрсететін көрме бар.

Негізгі ғимаратта szatmár-beregi ағаш ою өнерін, szatmári аяқ киім жасауды, халықтық әшекей өнерін және үй ішкі жиһазын көрсететін тұрақты көрмелер орналасқан. Сонымен қатар Mátészalka баспасөзінің естеліктерінен де бір көрме бар.

Мұражайда мезгіл-мезгіл көрмелер де үнемі ұйымдастырылады. 2021 жылы Қытайда болған венгр фотосуретшілерінің шығармаларынан бай көрме ашылды.

Szatmár мұражайының қарауында бұрынғы mátészalkaлық синагога ғимараты да бар, оны әзірге тек сыртынан жаңартты; оның ішін көру үшін мұражайдың негізгі ғимаратынан кілт сұрауға болады.

Szatmári-Schwartz үйі

2010 жылдары елді мекенннің атақты өнеркәсіпші отбасының — Schwartz, венгрлендіруден кейін Szatmári атанған отбасының тұрғын үйін жаңартты, оған әлі 1888 жылы елде бірінші болып электр тогы жеткізілген. Холокост құрбаны болған отбасының үйін мұражай алды және онда үш тұрақты көрме жасалды: осы отбасынан шыққан ұлы Tony Curtisтің естелік бөлмесі, елді мекеннің осы саладағы жетекші дәстүрлеріне орай электрлендіру тарихы көрмесі, сондай-ак қуыршақтар көрмесі.