Szegedi Vármúzeum

Сегед қамал мұражайы — Тас қоймасы Сегедтің жүрегінде, Тиса жағалауы мен Қала орталығы көпірінің түйіскен жерінде орналасқан. Мекеме Мора Ференц мұражайының көрме орындарының бірі. Мұражай ғимаратын Сегед қамалының соңғы қалдығы, 1762–1764 жылдары барокко стилінде салынған Мария Терезия қақпасы құрайды. Бұл бөлікке 1999 жылы шатыр құрылымы салынып, содан бері көрме орны ретінде қызмет етеді. 2019–2020 жылдары жөндеу жұмыстары жүргізілді, соның нәтижесінде «Өткенге саяхаттаңыз! Сегед тарихының тұрақты көрмесі» деген атаумен тұрақты көрме құрылды.

Орналасқан жері

Мұражай бұрынғы қамал орнында, Паланк шағынауданында орналасқан. 100 метрде Мора Ференц мұражайының ғимараты, 300 метрде Рузвельт алаңы бар. Қала орталығы көпірінен 200 метр жерге жаяу жетуге болады. Тікелей төңірегінде Жоғарғы Тиса жағалауы мен Хусар Матьяш жағалауы орналасқан.

Қамалдың тікелей жанында «Мұражай» аялдамасы бар, онда 9 және 19 троллейбустары жүреді.

Тарихы

Сегед қамалы түрік тұтқынынан 1688 жылы азат етілді. Орта ғасырларда салынған қамалдың жағдайы өте нашар болды, соның салдарынан шығыс қабырғасы 1692 жылы Тисаға құлап кетті. Кейін 1762–1764 жылдары бұл бөлік қайта салынды. Қамал 1881–1883 жылдары бұзылғаннан кейін бұрынғы қақпа мен 1751 жылы салынған зеңбірек қоймасы қалпына келтірілді. 1999 жылы жөндеу аясында оның үстіне шатыр құрылымы салынды, қала жағына қараған бөлігінде мұражай қоймасы мен көрме орнын, кеңес залын және қабылдау-қызмет көрсету бөлімін қамтитын блок салынды.

Осымен қатар бұрынғы қамалдың орта ғасырлық қалдықтарын археологиялық қазу басталды. Көрме орнының кіреберісінде орта ғасырлық қабырғалар, кейін бұрынғы қамалдың шіркеуі ашылды. 2007 жылы қамалдың солтүстік бұрыштық қабырғасын, 2010 жылы оңтүстік қабырғасын археологтар ашты. 2016 жылы қамал қирандысының бағында «Қамал бағы» сыраханасы ашылды.

2019–20 жылдары ғимарат жөнделді. Жаңа кіреберіс алды, сондай-ақ көрме орнының алдындағы алаң мен тас қоймасы да жаңартылды. Ішінде Сегед қамалы мен қала тарихын көрсететін интерактивті көрме құрылды.

Тұрақты көрме

Көрменің тұрақты бөлімі Сегедке байланысты төрт маңызды оқиғаның төңірегінде құрылған: Сегед қамалының тарихы, Сегед сиқыршыларының сот ісі, бетьярлар (қарақшылар) әлемі және 1879 жылғы Сегед топан суы. Сондай-ақ аулада тас қоймасын көруге болады.

Ескі Сегед және оның ұмытылған қамалы

Келуші Сегед пен оның қамалының тарихымен таныса алады. Қысқа фильмді тамашалағаннан кейін уақыт сызығы үстелінде маңызды оқиғаларды шолуға болады. Қабырғалардағы тақталар қосымша ақпарат береді. Кеме соңында қабатты орналасу тарихи кезеңге байланысты заттарды көрсетеді.

Таразыдағы сиқыршылар

Келуші Сегед сиқыршыларының сот істерінің тарихымен, халық тіліндегі сөз тіркестерімен және сиқыршылық пен этнографияның байланысымен таныса алады. Келуші орнатылым көмегімен сиқыршылық сынағынан да өте алады.

Радаи жазалау үйі

Келуші Сегед қамал түрмесінің кезеңімен таныса алады, шағын заттар арқылы атақты тұтқындар мен күнделікті заттарды білеміз.

«Гуілдеп, дүрілдеп бөгетті бұзып өтті»

Бұл бөлім 1879 жылғы Сегед топан суының оқиғалары мен салдарын көрсетеді. Арнайы картада су тасқынына дейінгі және кейінгі қала келбетін көруге болады.

Тас қоймасы

Қамал аулада, Тиса жаққа қарай жаңа тас қоймасын көруге болады. Мұнда келуші жаңа археологиялық заттарды (мысалы, бұзылған Қасиетті Деметр шіркеуінің XVIII ғасырдағы Қасиетті Деметр мүсінін) тамашалай алады.