Akhund Abuturab Tomb

Ахунд Абутураб мавзолейи — Азербайжандагы Мардакан шаарчасында жайгашкан, 1908-жылга таандык, улуттук мааниге ээ тарыхый-архитектуралык эстелик.

Мавзолей Азербайжан Министрлер Кабинетинин 2001-жылдын 2-августундагы №132 чечими менен улуттук мааниге ээ кыймылсыз тарыхый-маданий эстеликтердин тизмесине кирген.

Жалпы маалымат

Мирза Абу Тураб Ахундзаде 1817-жылы Бакунун жанындагы Амирджан айылында туулган. Ал биринчи билимин Бакуда, Мирза Хасиб Кудсинин медресесинде алган. Кийинчерээк Мединада жана Багдадда окуусун уланткан. Ал араб, фарс, түрк жана орус тилдерин жакшы билген. Абу Турабдын демилгеси менен Амирджан айылында биринчи кыздар медресеси негизделген. Ал «Хайат» гезитинде түркүн макалаларды жарыялаган. Ал 1908-жылы каза болуп, Мардаканда коюлган. Ошол эле жылы, Мирза Абу Тураб Ахундзадеттин көрүнүн үстүнө Муртуза Мухтаровдун буйругу менен, Иосиф Плошкодун долбоору боюнча мавзолей тургузулган. Мавзолей Пир Хасан көрүстөнүндө жайгашкан.

Сегиз бурчтук формадагы мавзолей орто кылымдагы азербайжан мавзолейлерине мүнөздүү салттык пландоодо курулган. Ал сегиз кош мамыга таянат. Курулуштун көлөмү павильон түрүндө долбоорлонгон жана күмбөз менен бүтүрүлгөн.

Мавзолейдин ичинде жана тегерегинде жалпы саны төрт саркофаг түрүндөгү мүрзө таш бар. Мавзолейдин ортосундагы таштан оюлган жана оюм-чиймелер менен кооздолгон саркофаг Мирза Абу Тураб Ахундзадеге таандык, ал эми анын бутунун жанына коюлган саркофаг кайрымдуулукчу жана миллионер Гажы Зейналабдин Тагиевге таандык. 1924-жылдын 4-сентябрында, анын керээзине ылайык, миллионер Мирза Абу Тураб Ахундзадеттин көрүнүн түбүнө (мүрзөнүн ылдыйкы бөлүгүнө) коюлган. Тагиевдин кызы Сара ханым каза болгондон кийин, 1991-жылы ал да атасынын жанына коюлган. Мындан тышкары, мавзолейдин аймагында Сара Тагиеванын жолдошу, репрессиянын курмандыгы болгон Зейнал Салимхановдун символикалык мүрзө ташы бар. Анын көмүлгөн жери белгисиз болгондуктан, мүрзө таш символикалык мүнөздө.

1987-жылы жүргүзүлгөн инженердик изилдөө учурунда таш мамылардын ичиндеги металл түтүктөр коррозияланганы табылган. Ошол эле жылы эстеликте бекемдөө иштери жүргүзүлгөн.

Азербайжан көз карандысыздыгын кайра алгандан кийин, мавзолей Азербайжан Министрлер Кабинетинин 2001-жылдын 2-августундагы №132 чечими менен улуттук мааниге ээ кыймылсыз тарыхый-маданий эстеликтердин тизмесине кирген.

2003-жылы мавзолей бузулган абалга келгендиктен, металл түтүктөр алынып салынган, бетон-арматуралуу күмбөз бөлүп алынган, курулуш таш менен капталган жана жаңы өсүмдүк оюмдары кошулган. Мавзолейге таандык түпнуска таштар менен мамылардын айрымдары азыр аймакта экспонат катары көргөзүлөт.