Husseiniya Mosque, Ganja

Хусейния мечити (азербайжанча: Hüseyniyyə Məscidi), Тат мечити (азербайжанча: Tatlar Məscidi) деп да белгилүү, — Азербайжандын Гянжа шаарында жайгашкан тарыхый архитектуралык эстелик болгон мурдагы мечит. Бул мурдагы мечит 1825-жылы Арран архитектура мектебинин стилинде бүткөрүлгөн.

Имарат 20-кылымдын башынан бери китепкана катары колдонулат.

Тарыхы

Хусейния мечити — иран шазадасы Бахман Мирзанын кызы Сабия ханымдын каражаты менен 1825-жылы курулган тарыхый-архитектуралык эстелик. Мечитке Ирандан келген ишенүүчүлөр да зыярат кылгандыктан, жергиликтүү калк аны Тат мечити деп атай баштаган. Бирок сакталган китабага ылайык, мечит баштапкыда «Хусейния» деп аталган. Мечитте михрабдын үстүндө үч китаба сакталган. Алардын бирин кыргызчага которгондо төмөнкүдөй:

«Бул мечиттин негизи Принц Бахман Мирзанын кызы Сабия ханымдын мүлкүнүн жана каражатынын негизинде салынган. Бул жерде жашаган башка берешен ээлер да имараттын курулушуна салым кошкон».

Профессор Садиг Шукуров өзүнүн «Гянжанын тарыхый эстеликтери» китебинде төмөнкүдөй жазган:

«Мечиттеги кооздоолордун бар болушу жана терезелердин өлчөмү эстеликтин баштапкыда мечит катары эмес, медресе катары курулганын ырастоого укук берет, анткени Чыгыш дүйнөсүндө диний эстеликтерди нуска менен кооздоого тыюу салынган».

Бирок бул имарат көпкө мечит катары колдонулган. Бул китабалардын бири менен далилденет. Михраб имаратка кийинчерээк кошулган.

19-кылымдын аягында Хусейния мечити А.С. Пушкиндин туулган күнүнүн 100 жылдыгына байланыштуу китепкана катары колдонула баштаган. Бирок бул узакка созулган эмес, мечит кайрадан өз функциясын аткара баштаган. 1920-жылы китепкананын иш-аракети «Низами-Пушкин» деген ат менен калыбына келтирилген. Эл артисти Тогрул Нариманбеков Низамидин юбилейинин алдында имараттын ички дубалына эки улуу акындын сүрөттөрүнүн үлгүсүн тартылган. Китепкана азербайжан акыны Низами Гянжевинин атынан аталган жана анда болжол менен 10 000 китеп бар.