House-Museum of Samad Vurgun

Азербайжандагы Самад Вургундун үй-музейи акын, окумуштуу жана коомдук ишмер Самад Вургунду (1906–1956), эки жолку Мамлекеттик сыйлыктын лауреатын эскерүүгө арналган. Самад Вургундун үй-музейи Азербайжанда жазуучулар менен композиторлордун эскерилишин түбөлүккө сактоо үчүн курулган биринчи эстелик музей. Ал Азербайжан Республикасынын Маданият жана туризм министрлигинин карамагында.

Сүрөттөлүшү

Музей XIX кылымдагы имараттын үчүнчү кабатындагы алты бөлмөлүк батирде жайгашкан. Самад Вургун бул батирде өмүрүнүн акыркы эки жылын жашап, өз ишмердүүлүгүн жүргүзгөн.

1974-жылы өкмөттүн чечими менен ойлонулган үй-музей 1975-жылы 6-октябрда ачылган.

Өткөн мезгил ичинде музейдин фонду кеңейтилип, жаны экспозиция бөлүктөрү жаралган, акындын жашоосу жана ишмердүүлүгү боюнча изилдөөлөр жүргүзүлгөн. Жыйноо музейдин ишмердүүлүгүнүн негизи болуп саналат. Бул иш пландуу негизде, ошондой эле ар кандай темалар боюнча жүргүзүлөт. Мунун натыйжасында, Вургундун эстелик буюмдары, түпнуска сүрөттөр, живопись чыгармалары, кол жазмалар, изилдөө иштери, белектер, өткөн жылдардын журналдары ж.б. материалдар музейдин фондун кеңейтти. Азыркы учурда экспонаттардын жалпы саны 16 000ден ашык.

Музейдин бутагы болгон Поэзия Үйү акын төрөлгөн Казах районунун Жогорку Салахлы айылында жайгашкан.

Музейдеги үч бөлмө — акындын иш бөлмөсү, конок бөлмөсү жана уктоочу бөлмөсү анын тирүүсүндөгүдөй сакталып калган. Калган үч бөлмөдө Вургундун жашоосун жана коомдук ишмердүүлүгүн чагылдырган, анын эскерилишине арналган экспозиция жаралган.

Акындын кабинети. Баары жөнөкөй, баары кадимки. Жазуу столу, отургучтар, китептер менен шкафтар. Жазуу столунун үстүндө акындын акыркы кол жазмалары, өмүрү бою тарта албаган тамекилери, жубайы жана балдары тарткан сүрөт, жана кичине чөйчөктөгү кызгылт шарф акындын эң сүйгөн кызгылт гүлдөрү катары чагылдырылган. «Вагиф», «Фархад жана Ширин», «Инсан», «Айгүн» жана дагы башка көптөгөн чыгармалар, макалалар, сөздөр бир кезде дал ушул жазуу столунун артында жаралган.

Акындын конок бөлмөсү анын тирүүсүндөгүдөй сакталган. Самад Вургун акын болгону менен, ошондой эле ачык ой жүгүрткөн, мейманкана мырза болгон. Бул конок бөлмөсүн акындын досторунун — жазуучулардын, композиторлордун, сүрөтчүлөрдүн, айыл эмгекчилеринин жана анын талантынын сүйүүчүлөрүнүн — көбү көп барып турган.

Бөлмөдө роял бар. Азербайжан улуттук операсынын негиздөөчүсү Узейир Гажибеков, ошондой эле Гара Гараев, Фикрат Амиров, Саид Рустамов жана дагы башка композиторлор өз чыгармаларын дал ушул жерде ойношкон.

Конок бөлмөсүндө, 1944-жылы, эл сүрөтчүсү Микайыл Абдуллаев акындын биринчи портретин тарткан. Бул жерде Самад Вургун өз багында сүрөттөлгөн.

Экспонаттардын арасында саат бар. Самад Вургун 1956-жылы 27-майда каза болгондо, акындын жубайы Хавар ханым саатты токтоткон.

Эстелик бөлмөлөрдүн акыркысы — акындын уктоочу бөлмөсү. Бул жерде да баары бурунку абалында сакталган.

Дагы 1956-жылдан калган акындын өлүм маскасы бар.

Мындан тышкары, Самад Вургундун уулу Вагиф Самадоглунун жазуу столу, скрипкасы, пианиносу жана башка буюмдары да бул музейде бар.