House-Museum of Uzeyir Hajibeyov

Узеир Гажибейовдун үй-музейи (азербайжанча: Üzeyir Hacıbəyovun ev-muzeyi) — Шушада жайгашкан, азербайжандык композитор, музыка таануучу, публицист, драматург, мугалим жана коомдук ишмер, азыркы Азербайжандын кесипкөй музыкалык искусствосунун жана улуттук операсынын негиздөөчүсү Узеир Гажибейовго арналган музей.

Музей 1959–1992-жылдар аралыгында иштеген. 1700 буюмдан болгону 136сы сакталып калган.

2020-жылдын 7-ноябрында Шуша шаары Азербайжан армиясы тарабынан кайра басып алынгандан кийин, музейдин реставрация иштери башталган.

Тарыхы жана сыпаттамасы

Узеир Гажибейовдун каза болушунан (1948-жылдын 23-ноябры) кийин, Азербайжан ССРинин Министрлер Кеңеши анын эстелигин түбөлүктүү кылуу жөнүндө токтом кабыл алган (1949-жылдын 16-февралы). Токтомдун 4-пункту төмөнкүдөй болгон:

Азербайжан ССРинин Министрлер Кеңешинин алдындагы Искусство башкармалыгына Баку шаарындагы Кецховели көчөсү 75де жана Шуша шаарында Гажибейовдун квартира-музейин түзүүнү тапшыруу.

Композитор балалык жана жаштык чагын өткөргөн үй XIX кылымда курулган. Үй-музей 1959-жылы Азербайжан Илимдер академиясынын, Азербайжан тарых музейинин, Маданият министрлигинин жана Музыка фондунун колдоосу менен иштей баштаган. Башында музей 4 бөлмөдөн турган. Кийинчерээк, 1985-жылы композитордун жүз жылдыгына карата, музей кеңейтилип, эки кабаттуу жана бир кабаттуу бөлүктөрдөн турган Мемориалдык үйгө айландырылган. Маданият министрлигине баш ийген уюмдар, атап айтканда, Азербайжан тарых музейи, композиторго таандык бир катар буюмдарды Гажибейовдун үй-музейине өткөрүп берген. Музейге, ошондой эле, Гажибейовдун гипс айкели орнотулган. Музей Арцахтын куралдуу күчтөрү 1992-жылы Шуша шаарын басып алганга чейин иштеген. Андан кийин музей Баку шаарында жайгашкан Гажибейовдун үй-музейинде ишин улантты.

Азербайжан куралдуу күчтөрү жеңип алган Шуша салгылашуусунан кийин, 2021-жылы Узеир Гажибейовдун үй-музейин калыбына келтирүү долбоору бекитилген. Азыркы учурда оңдоо жана реставрация иштери жүрүп жатат.

Көргөзмө

Бул жерде Узеир Гажибейовдун алгачкы жылдарына байланышкан баалуу материалдар тартылган — анын студенттик жылдарына байланышкан экспонаттар, туугандарынын жана үй-бүлө мүчөлөрүнүн сүрөттөрү, алгачкы чыгармаларынын кол жазмалары, ошондой эле композитордун ишмердигин чагылдырган жеке буюмдары. Экинчи, үчүнчү жана төртүнчү бөлмөлөрдө Гажибейовдун совет мезгилиндеги жашоосу жана чыгармачылыгы жөнүндөгү экспонаттар көргөзмөгө коюлган. Экинчи бөлмөгө композитордун айкели орнотулган.

Шуша шаары армян куралдуу күчтөрү тарабынан басып алынганга чейин, музейде болжол менен 1700 экспонат болгон. Шаар басып алынгандан кийин, Шушадагы музейдин 136 экспонаты Бакуга, тактап айтканда, Гажибейовдун үй-музейине алып кетилген.