Qızıl Hacılı mosque

Гызылхажылы мечити — Азербайжандын Гянжа шаарында жайгашкан мурдагы мечит жана тарыхый архитектуралык эстелик.

1877-жылы курулган мурдагы мечит Азербайжан Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2001-жылдын 2-августундагы №132 чечими менен жергиликтүү мааниге ээ кыймылсыз тарыхый-маданий эстеликтердин тизмесине кирген.

Тарыхы

Гызылхажылы мечити 1877-жылы Гянжанын Гызылхажылы кварталында жергиликтүү тургундардын каржылык колдоосу менен курулган. Мечит шаар тургундары тарабынан «Шабанлы мечити» деп да аталат. Бул ат кварталдын уруусуна же уруу башчысынын атына байланыштуу деп ишенилет. Мындан тышкары, бул ат мечитти курдурган же анын курулушун баштаган адамга байланыштуу болушу мүмкүн.

Азербайжан советтик басып алуудан кийин, 1928-жылы дин каршы расмий кампания башталган. Ошол жылдын декабрь айында Азербайжан Коммунисттик партиясынын Борбордук Комитети көптөгөн мечиттерди, чиркөөлөрдү жана синагогаларды агартуу максаттарында клубдардын балансына өткөрүп берген. 1917-жылы Азербайжанда 3000 мечит болсо, бул сан 1927-жылы 1700гө, 1928-жылы 1369га, ал эми 1933-жылга карата бар болгону 17ге чейин кыскарган. Гызылхажылы мечити да бул мезгилде өз ишин токтоткон. Убакыт өтүшү менен имаратта атеизм клубу жана кампа жайгашкан.

Азербайжан кайрадан көз карандысыздыгын алгандан кийин, мечит Азербайжан Республикасынын Министрлер Кабинетинин 2001-жылдын 2-августундагы №132 чечими менен жергиликтүү мааниге ээ кыймылсыз тарыхый-маданий эстеликтердин тизмесине кирген.

Бир аз убакыт бою имаратта балдар стоматологиялык клиникасы иштеген. Учурда имаратта Гянжа шаарынын №22 китепканасынын бөлүмү жайгашкан.

Архитектурасы

Мечит Гянжага салттуу кызыл кыштан курулган. Имаратта күмбөз бар, анын темир капкагы үч бурчтук формада жасалган, үстүнө кумура жана жарым ай коюлган. Эшиктин жанындагы дубалда кош аркалуу тешик бар, анын үстүндө тешиктин формасын кайталаган терезе жайгашкан. Эшиктен кичине коридорго, андан соң төрт бурчтук намаз залына кирилет. Мечиттин ичи ганч менен шыбалган. Ичинде эч кандай жазуу жок, мечитте михраб да жок. Михраб, болжол менен, имарат атеизм клубу катары колдонулган мезгилде талкаланган деп эсептелет.