Rukhabad Mausoleum

Рухобод мавзолейи, Рухобод — мажазы ат, чынында алим авлия шейх Бурхониддин Согаржийдин (Согарж — Самаркандын жанындагы байыркы шаар) мавзолейи. Эмир Темирдин падышачылыгынын алгачкы мезгилинде (XIV кылымдын 70-жылдары) шаардын Арки (Көк сарай, Бустон сарай, Нуриддин Басир мавзолейи) тарабынан түштүгүндөгү Ташкургон — Чакар (Кичине ак сарай, Мухаммед Султан архитектуралык комплекси, азыркы Эмир Темирдин мавзолейи) ортосун байланыштырган атактуу Шохрохшох көчөсүн ачуу жана тартипке келтирүү учурунда Согаржийдин мүрзөсүнүн үстүнө бийик, көркөм мавзолей тургузулган. Эмир Темир мавзолейдин камсыздоосу үчүн атайын вакфнаме (күйүп кеткен вакфнаменин калдыктарынын котормосу Өзбекистандын мамлекеттик архивинде сакталууда) чыгарган. Андан маалым болгондой, мавзолей жана анын жанындагы бак ири киреше булагы болгон.

Мавзолейдин имараты азыркы шаар борборунан көзгө урунат, мавзолейдин айланасындагы кийинки мезгилдин имараттары реконструкция учурунда бузулуп, натыйжада мавзолейдин кадди-кыяфаты ачык көрүнгөн. Мавзолей чорсихона, анын үстүндөгү 8 кырдуу пайгүмбөз жана жөнөкөй күмбөздөн турат. Ичинде белгисиз мүрзөлөр бар. Сырткы тарабынан (түштүк) авлия мүрзөсүнө туташкан дубалдын сыртындагы чопо менен пештак түрүндө кырдалган. Ички бөлүгүндө оюмдуу бezak калдыктары сакталган. Кире бериш эшигинин (Бухара эмиринин атынан XIX кылымда орнотулган) оймо-чиймелеринин арасында балыктын формасын байкоого болот. Эл бул авлияга өзгөчө ыкластуулук жана урмат көрсөтүп, мавзолейди жана аны менен байланышкан конушту Рухобод деп атаган. XIX кылымда мавзолейге туташтырып медресе (азыркы дарбазакана жана бир нече бөлмө сакталган), мечит жана минара курулган. Совет мезгилинде бул жай диний зыяраттык жай катары унутулуп, ташталган абалга келген эле. Бөлмөлөр жарым-жартылай бузулган, гузар мечитинде ишкана жайгашкан. Эмир Темирдин туулган күнүнүн 660 жылдыгы алдында мавзолейдин айланасында кеңири реконструкция иштери жүргүзүлгөн. Р. мавзолейи кайрадан гүлдөнгөн зыяраттык жайга айланган. Пулат Зохидов.