Shusha Carpet Museum

Шуши килем музейи (армянча: Շուշիի գորգերի թանգարան) — Шуша шаары Арцах Республикасынын көзөмөлүндө болгон мезгилде иштеген музей. Аны 2011-жылы Вардан Асцатрян негиздеген, 2013-жылы коомчулук үчүн ачылган.

Азербайжан 2020-жылы шаарды кайра көзөмөлгө алгандан бери музей жабык турат. Музейдин коллекциясынан 71 килем жана палас азыркы учурда Ереванда, Александр Таманян атындагы Улуттук архитектура музей-институтунда көргөзмөгө коюлган.

Бүгүнкү күндө бул бинада Азербайжандын Шуша килем музейи жайгашкан.

Тарых

Негиз болгон жеке коллекция Армения менен Нагорно-Карабахтын ар кайсы айылдарынан чыккан белгилүү армян килем токуучуларынын байыркы килемдеринен турган. Коллекция негиздөөчү Вардан Асцатрян тапкан жана сатып алган байыркы армян килемдеринен тизилген.

2020-жылдын 1-ноябрына чейин музейдин карамагында эки бина болгон. 2011-жылы АКШдан келген демөөрчүлөр тарабынан фонд түзүлгөн. 2012-жылы Орусиянын Москва шаарынан келген демөөрчүлөр тартуулаган килемдерди көргөзүү үчүн атайын бина бөлүнгөн.

Музейде килемдер гана эмес, салттуу тарыхый-маданий буюмдар да көргөзмөгө коюлган. Бул буюмдар эксперттик баалоодон жана реставрациядан өткөндөн кийин көргөзмөгө жайгаштырылган.

2020-жылдын октябрь айынын аягына чейин музейде болжол менен үч жүз (300) килем жана жалпак токулган буюм болгон. Бул алгачкы коллекция XVII кылымдан ХХ кылымдын башына чейинки мезгилди камтыган. Коллекциянын көпчүлүгү салттуу Карабах килем токуу жана армян килем токуу стилдерин көрсөтүп турган. Жергиликтүү токулган килемдерден тышкары, музейдин коллекциясында түркмөн, афган жана перс тектүү аз сандагы паластар, килемдер жана жалпак токулган буюмдар да болгон. Музейде орус маданий буюмдары да болгон. 2013-жылдын августунда музейге болгон сапары учурунда Арцах Республикасынын президенти Бако Саакян килем музейи улуттук салттарды жана баалуулуктарды сактоодо, ошондой эле туризмди өнүктүрүүдө маанилүү роль ойноп жатканын белгилеген.

2020-жылдын 29-октябрында 2020-жылдагы Нагорно-Карабах согушу мезгилинде Азербайжан Куралдуу Күчтөрү Шуши шаарын (азербайжанча: Şuşa) катуу артиллерия тобуна алган учурда, чоң ракетанын жарылышы музейдин имараттарына зыян келтирген. 2020-жылдын 1-ноябрында коллекциянын эң баалуу буюмдары (болжол менен 160 килем жана палас) андан ары бузулуудан сактоо үчүн Ереванга (Армения) көчүрүлгөн. Коллекциянын калган бөлүгү — 100–120 килем, ошондой эле башка маданий буюмдар — Шушада калтырылган.

Азыркы учурда коллекция Ереванда жайгашкан Александр Таманян атындагы Улуттук архитектура музей-институтунда жана Армениянын Тарых музейинде көргөзмөгө коюлган.