Vespasian Titus Tunnel

Веспасиан-Тит туннели — б.з. I жана II кылымдарында Антиохиянын порту болгон (азыркы Антакья) Селевкия Пиерия шаары үчүн курулган байыркы суу туннели.

Ал Нур тоолорунун бутунда, Самандагдын борборунан (орто кылымдык Ыйык Симеон порту) түндүк-батышка карай 7 км (4,3 миль), Антакьядан түштүк-батышка карай 35 км (22 миль) алыстыкта, азыркы Чевлик айылынын жанында жайгашкан.

Туннель бенд, кыска жакындоо каналы, биринчи туннель бөлүгү, кыска ортоку канал, экинчи туннель бөлүгү жана узун чыгаруу каналынан турган суу бурулуш тутумунун бир бөлүгү.

Туннелдин курулушун тоодон агып түшүп, портко коркунуч жараткан ташкын суулардын багытын өзгөртүү үчүн Рим императору Веспасиан (бийлик кылган мезгили 69–79) буйруган. Ал жалгыз адам күчү менен таштарды казуу жолу менен курулган. Курулуш Веспасиан мезгилинде башталып, анын уулу Тит (бийлик кылган мезгили 79–81) жана анын мураскорлорунун мезгилинде уланган. Ал II кылымда Антонин Пий (бийлик кылган мезгили 138–161) мезгилинде бүткөрүлгөн. Биринчи туннель бөлүгүнүн кирүү эшигинде таштан чегилген жазуу Веспасиан менен Титтин ысымдарын көрсөтөт, ал эми чыгаруу туннелиндеги дагы бир жазуу Антониндин ысымын көрсөтөт.

Бүткүл дүйнөлүк мурас статусу

Туннель 2014-жылдын 15-апрелинде ЮНЕСКОнун Бүткүл дүйнөлүк мурас тизмесинин маданий категориясы боюнча алдын ала тизмесине киргизилген.