Öküz Mehmed Pasha Caravanserai

Öküz Mehmed Pasha Kervansarayı (Türkçe: Öküz Mehmet Paşa Kervansarayı; Osmanlı Türkçesi: اوکز محمد پاشا کاروانسرای ALA-LC: Öküz Mehmet Pâşâ Kârvânserây) Kuşadası, Aydın ili, batı Türkiye'de bulunan bir kervansaraydır, Osmanlı devlet adamı ve askeri komutanı "Öküz" Mehmed Paşa (d. 1619) tarafından inşa edilmiştir. Yenilenmesinin ardından yapı bugün otel olarak kullanılmaktadır.

Tarihçe

Kervansaray, Osmanlı Mısır Valisi ve Sadrazam olarak görev yapan Öküz Mehmed Paşa tarafından sipariş edilmiştir. 1615 ve 1618 yılları arasında inşa edilmiştir.

Zamanın ihtiyaçlarını karşılamak üzere bir kale şeklinde inşa edilen kervansaray gümrük evi olarak kullanılmıştır.

Vakıflar Genel Müdürlüğü, neredeyse harap durumda olan kervansarayın yenilemesine 1954 yılında başlamış ve 1966 yılına kadar sürdürmüştür. Yenileme maliyeti, yıkık yapının üç tarafındaki çadırların kamulaştırma maliyeti hariç ₺2,1 milyon (yaklaşık US$0,21 milyon) olarak gerçekleşmiştir.

Mimari

Kervansaray, 28,50 m × 21,50 m (93,5 ft × 70,5 ft) ölçülerindeki dikdörtgen avlu etrafında kalın duvarlarla çevrili iki katlı bir binadır. Binanın dış ölçüleri 43,63 m × 51,00 m (143,14 ft × 167,32 ft) dir. Kırık taş ve toplanmış taşlarla inşa edilmiştir. Odaların orijinal olarak 24 cm × 36 cm (9,4 in × 14,2 in) boyutlarında tuğlalarla yapıldığı bilinmektedir. Küçük bir kale formuna sahip olan dış duvarları merlonlu bir surla son bulur. Mermer kaplı kemerli ana giriş, denize bakan kuzeyde konumlanmıştır. Girişin içinde iki tarafında iki niş, genişletilmesine yardımcı olur. Diğer giriş de mermerle kaplıdır ve neredeyse aynı boyutta ana giriş gibi tasarlanmış olup doğuya açılarak doğrudan kasabanın çarşısına girer.

Büyük avlu, kemerli stoa arkasındaki odalarla çevrilidir. Köşe odalarına çapraz bir geçitle ulaşılır. Zemin katta 28 oda vardır; bu odaların kapısının yanında, avluya bakan stoa altında bir pencere bulunur. Odaya giriş bir basamak üzerindedir. Odaların duvarında, odaları ayıran duvarda bulunan şömine, iki küçük dolapla çevrilidir.

Kuzeybatı ve güneydoğu köşelerinde, avludan birinci kata çıkan iki merdiven vardır; biri yarım kemer, diğeri tam kemer üzerine inşa edilmiştir. Ana girişin sağındaki merdivende 19 basamak, pazar girişinin solundaki merdivende 21 basamak vardır.

Birinci kattaki odalara, kapıda bir basamakla balkon üzerinden ulaşılır. Odaların her birinde, kervansarayın dışına bakan bir pencere bulunur. Tahta kirişler, kapı ve pencereler için başlık görevi görecek şekilde bütün binayı kaplar. Şömine, zemin kattaki odaların şöminelerinin bacalarını içeren duvarın avluya bakan tarafında konumlanmıştır. Şöminenin sol tarafında bir dolap bulunur. Ana giriş üzerindeki, nişleri olan oda diğerlerinden daha büyüktür ve ayrıca diğerlerinden daha büyük bir pencereye sahiptir. Sağ taraf nişindeki duvar içinde gizli dar bir merdiven terasa çıkar. Tarihi kayıtlara göre, bu oda gümrük komiseri için ayrılmıştır.

Çatıda, sur duvarının arkasında 90 cm (3,0 ft) genişliğinde bir koridor bulunmaktadır. Merlonlar, düşmana sıcak yağ dökmeye uygun şekilde tasarlanmıştır. Kervansarayın kuzeybatı ve kuzeydoğu köşelerine, denizden gelen bir saldırı açısından büyük önem verilir. Kuzeydoğu köşesindeki merlonlar daha yüksektir ve ona bir gözetleme kulesi izlenimi verir. Entablatur, yapının iç kısmında 10,60 m (34,8 ft) yüksekliğindedir, dış kısmındaki bina yüksekliği ise 12,63 m (41,4 ft) dir.

Kervansaray tarih boyunca birkaç kez restore edilmiştir, en sonuncusu 1996 yılında yapılmıştır. Bugün iyi bir durumda bulunmaktadır.

Otel

1968 yılında, yenilenmiş kervansaray Fransız Club Med'in bir oteli olarak açıldı. 1978'den beri Öküz Mehmed Pasha Caravaserai Club Caravanserail tarafından işletilmektedir.

Otelde 25 odada 55 yatak ve bir suit odası bulunmaktadır. Açık hava restoranı 350 konuğa hizmet verebilmektedir.

ABD Başkanı Jimmy Carter, yakınlardaki tarihi Efes sitesi ziyaretleri sırasında otelde konaklayan önemli misafirler arasındaydı. Site ayrıca Yunan Dışişleri Bakanı George Papandreou ve Türk muadili İsmail Cem'in iki ülke arasındaki ikili ilişkileri geliştirmek üzere buluştuğu yer olarak da hatırlanmaktadır.