Cümə məscidi (Balaxanı)

Balaxanı Cümə Məscidi — XIX asrga oid tarix-mimorchilik yodgorligi, masjid. Ozarbayjonning Sabunçu tumanining Balaxanı qishlogʻida joylashgan.

Haqida

Balaxanı Cümə Məscidining qurilish sanasi haqida aniq maʼlumot boʻlmasa ham, masjid ichida saqlanib qolgan tosh kitobda hijriy taqvim boʻyicha 1290‑yili (1873‑yil) qurilganligi yozilgan. Masjid oʻsha davrning neft millionerlari xayriya yordamlari va qishloq aholisi ehsonlari hisobiga qurilgan.

Sovet bosqinchiligidan keyin rasmiy ravishda 1928‑yildan din bilan kurashish boshlandi. Oʻsha yiling dekabrida Ozarbayjon KP MK‑i koʻplab masjid, cherkov va sinagoglarni maʼrifat yoʻnalishlarida foydalanish uchun klublarning balansiga berdi. Agar 1917‑yilda Ozarbayjonda 3 000 ta masjid boʻlsa, 1927‑yilda bu raqam 1 700, 1933‑yilda esa 17 ga tushdi. Balaxanı Cümə masjidi ham shu davrda ibodatga qaytarildi. 1937–1989‑yillar davomida masjid binosida madaniyat uyi faoliyat koʻrsatdi.

Ozarbayjon mustaqilligini qayta tiklagandan soʻng masjid, 1992‑yilda dindorlarning foydalanishiga topshirildi. Masjid yana qishloq aholisi ehsoni bilan taʼmirlandi. Masjid qurilganda uning minori yoʻq edi. 1995–1996‑yillarda masjidning 27 metr balandlikdagi minori qurildi. Masjid uchun yogʻochdan minbar tayyorlandi, ibodat zalining devorlariga «Al‑Fotiha» va «Al‑Baqara» suralaridan oyatlar oʻymab qoʻyildi, mehrab esa oʻsimlik ornamentlari bilan bezatilgan, ustida sakkizburchak yulduzlar ishlatilgan. Masjidning asosiy ibodat zalining maydoni 176, ayollar ibodat qiladigan qismning maydoni esa 99 kvadrat metrni tashkil etadi.

Taʼmir‑qayta tiklash ishlari tugagandan soʻng 1998‑yil 18‑iyulda masjid dindorlarning foydalanishiga topshirildi.