Garghalar tapasi

Qarğalartəpəsi— Ozarbayjonning Ağstafa tumanida qadimiy turar joy.

Umumiy maʼlumot

Ozarbayjonning Ağstafa tumanida, Ağstafa temir yoʻl stansiyasidan 4 km sharqda Qırılı qishlogʻi hududida joylashgan neolit davriga oid turar joydir. Tepaning balandligi 10 metrdir. Oʻtkazilgan arxeologik tadqiqotlardan ham maʼlum boʻladi-ki, bu hududda turar joy boʻlgan va odamlar oʻtirgan hayot tarzini olib, chorvachilik, dehqonchilik bilan shugʻullanish bilan birga, misdan sovuq urish usuli bilan turli buyum va bezaklar yasash bilan shugʻullanganlar. Qazilma vaqtida xom gʻishtdan qurilgan dumaloq planli turar joy va xoʻjalik binolarining qoldiqlari aniqlangan. Uylarning pollari gil bilan suvga botirilgan, baʼzan qizil boʼyoq bilan boʼyalgan. Bir bino kreç bilan oqartirilgan. Suyak va maral shoxidan toqalar, chaxmaq toshi va devogʻozidan (obsidian) supurgi tishlari, katta va kichik hayvon suyaklari, tosh qashovlar, pichoq, suyak ignalari, bezak buyumlari va oddiy savat mahsuloti, shuningdek, Qafqozda eng qadimiy metall buyum‑mis munga bu yerda topilgan.

Bu yerda topilgan gil bilan yasalgʻan ayol figuri Ozarbayjon hududida eng qadimiy haykaltaroshlik namunasidir. 1967–1968‑yillarda arxeolog Ideal Nərimanovning Qarğalartəpəsi yodgorligida olib borgan arxeologik qazilmalar vaqtida topilgan gil figuri bu nuqtai nazardan juda qiziqarli. Boshisiz va qoʻlsiz, oyoqlari bir‑biri bilan tutash, yarim yirtilgan holatda yasalgʻan bu haykalchaniq boʻyin qismidagi toʻlqinli chiziqlar ochilgan sochlarga oʻxshash. Olimlarning fikriga koʻra, davrning sanʼatining mahsuloti boʻlgan bu figura dini maqsadga ega boʻlib, sochlarini ochib, yogʻingarchilik uchun musalla qilayotgan ayolni tasvirlaydi. Figuraning balandligi 2,3 sm, eni 1 sm, uzunligi esa 4,8 sm‑dir. Qarğalartəpəsi Šomutəpə madaniyatining xarakteristik yodgorligidir.