Katex dördbucaqlı qalası

Katex qüllələri — Balakən rayonining Katex qishlogʻi hududida joylashgan tarix‑arxitektura yodgorligi sifatida roʻyxatga olingan qüllalar.

Arxitektura xususiyatlari

Qüllalarni qurishda erdan oʻtgan daryodagi bol joylashgan mahalliy toshlardan foydalanilgan. Qüllalarning pastki qismlari katta oʻlchamli qobiq toshlardan, yuqori qismlari esa tartibli kesilgan kichik oʻlchamli qoya toshlaridan qurilgan. Qurilish vaqtida sifatli ohak eritmasidan foydalanilgan. Eritmaning mustahkamligi shunchalik yuqori ekanki, qüllalardan singan qismlar parchalangan holda katta bloklar shaklida qolgan.

Qüllalarning devor qalinligi pastda 0,9 metrdan boshlanadi va yuqoriga chiqqanda 0,5‑0,6 metrga qadar kamayadi. Qüllalarning tashqi devorlari zaif maililikka ega. Maşikularning kronşteynlari bir necha qator katta toshlardan tashkil topgan. Ular devor yuzasidan oldinga chiqib, bir‑birining ustiga osiladi. Kronşteynlar soni baʼzi qüllalarda har bir devorda oltigacha yetadi.

Saqlangan uchburchak formalı frontonlarga asosan deya olamizki, qüllalarning hammasi ikki tomonli dama ega boʻlgan. Shalban joylarining qoldiqlariga asosan qavatlararo qoplamaning bu qüllalarda tosh emas, yogʻochdan bajarilgani aniqlangan. Bunday tajribada, shalbanlarning usti qoplanadi, qoplamaning usti esa plitalar yoki bambuk bilan qoplanardi. Har bir qavatning polida kvadrat shaklidagi chuqur joy bor edi, bu esa qavatlarni bir‑biri bilan bogʻlash uchun ishlatilgan.