Bobojon Ghafurov Museum

Osorkhona respublikaviy akademik Bobojon Gafurov — sh. Gafurov, Sogʻd viloyatida joylashgan. Osorkhona davlat xizmatchisi va xalqimizning taniqli olimi, akademik Bobojon Gafurov hayoti va faoliyatiga bagʻishlangan. Osorkhona xalqaro standartlar asosida qurilgan boʻlib, 1998‑yilda akademik Bobojon Gafurovning 90‑yillik yubileyiga yaqin ochilgan. Respublika osorkhonasi akademik Bobojon Gafurov shahar, Sogʻd viloyatida joylashgan.

Osorkhona qurilishi tarixi

Osorkhona qurilishining birinchi loyihasi 1986‑yilda Leninobod tumanining XK qoʻmitasining tashabbusi bilan amalga oshirildi. 1989‑yilda birinchi «Bobojon Gafurov akademik uy-muzeyi» ishga tushirildi. Rasmlar, materiallar va boy hujjatlarni osorkhona uchun professor Habibulloh Xoljurayev (guruh rahbari), A. Azimov, G. Musobekov yigʻib olgan edi. 1988‑1996 yillarda binoning qayta qurilishi (buzilishi)dan soʻng osorkhona 1998‑yilda yangidan qurildi.

Bobojon Gafurov haykali osorkhona sahnasida

2023‑yil 14‑noyabrda Bobojon Gafurov tumani hududida Milliy birlik va tinchlik asoschisi – Millat peshvosi, Tojikiston Respublikasi Prezidenti Emomali Rahmon “Bobojon Gafurov akademik haykali” asosida pardani ochdi. Tojikiston qahramoni haykali, osorkhona respublikaviy akademik Bobojon Gafurov sahnasida joylashgan, yuqori sifatli sanʼat asari sifatida yaratilgan. Haykalning podasi 2,6 metr, oʻzi esa 4,2 metr balandlikda. Haykalning chap tomonida “Tojiklar” nomli monolitli shohasari joylashgan, bu yaratilgan asarning muhimligi va qadrini koʻrsatadi. Haykal podasini bezash uchun yuqori sifatli toshlar maxsus meʼmoriy uslubda ishlatilgan.

Osorkhona ichki bezaklari

Osorkhona qurilish konseptsiyasi akademik Nʼuʼmon Neʼmatov, professorlar Habibulloh Xoljurayev, Saidullo Abdulloev, dotent Ukhtam Juraev va A. Qodirov tomonidan yaratilgan edi.

Eksponatlar, suratlar, boylik hujjatlari va akademik Bobojon Gʻafurovning ilmiy asarlari uchta tomda joylashtirilgan:

Tom 1 – Asosiy tom akademik Bobojon Gʻafurovning shohasari kitobi «Tojikon» tarixini yozish haqida bagʻishlangan.

Tom 2 - Hayot va davlat xizmatkori hamda tojik xalqining namoyon olimi akademik Bobojon Gʻafurovga bagʻishlangan.

Tom 3 – «Bobojon Gʻafurovning tarix va sharqshunoslik ilmiy rivojlanishiga hissasi» ga bagʻishlangan. Tom oxirida eksponatlar, suratlar, boylik hujjatlari zamonaviy Tojikiston rivojiga oid joylashtirilgan.

Osorxona faoliyati

Osorxonaning birinchi kunlaridan boshlab, u maʼrifat markazi va mamlakat tarix va geografiya ilmiy markaziga aylangan. Osorxonada ommaviy‑tarqatish, madaniy‑koʻngilochar, maʼrifiy‑tarbiyaviy turdagi turli shakllar oʻtkaziladi, bu mehmonlar, viloyat aholisi, yoshlar va bolalarga moʻljallangan. Osorxonaning birinchi rahbari professor Habibullo Xoljuraev tashabbusi bilan tarix sohasidagi olimlar ilmiy markazi «Gʻafurovshunoslik» («Gafurovedenie») tashkil etilgan, uning ilmiy tadqiqot natijalari akademik Bobojon Gʻafurovning ilmiy merosi hamda Gʻafurov tumani va Sugʻd viloyatining mashhur shaxsiyatlari tarixi boʻyicha nashr etilgan (adabiyot roʻyxatiga qarang). Osorxona xodimlari ham badiiy asarlar nashrida oʻz hissasini qoʻshmoqda. Ular tomonidan bir necha komus badiiy asarlar tojik va oʻzbek tillariga tarjima qilingan. 2015‑yildan boshlab, osorxonaning davriy nashri «Yodnoma» gazetasi nashr etilib, tuman aholisi uchun oʻqish maqsadida taqsimlanadi.

Osorxona xodimlari doimiy ravishda xalqaro va respublika bayramlarini qabul qilish, ommaviy‑tarbiyaviy tadbirlar, yangi eksponatlar uchun yangi koʻrgazmalar tayyorlash bilan shugʻullanadi.

Moliyaviy taʼminotning muammolariga (osorxona Gʻafurov tumanining zertobesi boʻlib, mablagʻ taqsimoti tuman byudjetidan) eʼtibor bermasdan, osorxona rahbari, professor Xabibullo Xoljuraev oʻz shaxsiy moliyaviy xazinasidan doimiy ravishda suv va rivojlanish uchun mablagʻ ajratadi.

Uning faoliyat doirasi doirasida: Professor X. Xoljuraevning osorxona-kompleksi (kitobxona, «Tarixi Tojikiston», «Sugʻd viloyatining buyuk shaxsiyatlari», «Viloyat olimlari», «Viloyat shifokorlari», «Sugʻd viloyatidan J.B.V. (1941-1945) qahramonlari», «Tabiat osorxonasi», «Akademik B. Gʻafurovning osorxona gʻoyasi sahna maydonida» va boshqalar) fuqarolar va mehmonlar uchun tayyorlangan. «Gʻafurovshunoslik» («Gafurovedenie») ilmiy markazi akademik Bobojon Gʻafurovning ilmiy merosi va boshqa tarix‑va mamlakatshunoslik masalalari boʻyicha ilmiy tadqiqotlar olib boradi. Markaz rus, tojik va oʻzbek tillarida ilmiy‑ommaviy kitoblar, monografiyalar va maqolalar nashr etgan, bu nashrlar ilmiy rahbari doktor tarix fanlari Xabibullo Xoljuraev, shuningdek, osorxona ilmiy xodimlari Raʼno Irkayeva, Sharif Nuriddinov, Akmal Qalandarov, Oʻktam Ergash, Mawluda Murodova tomonidan ham hissa qoʻshilgan.

Akademik Bobojon Gʻafurov osorxonasini yangilash

2023‑yil 14‑noyabrda Bobojon Gʻafurov tumanida Milliy birlik va tinchlik asoschisi — Millat peshbosi, Tojikiston Respublikasi Prezidenti Emomali Rahmon akademik Bobojon Gʻafurov nomidagi Respublikaviy osorxona binosini taʼmir va yangilashdan soʻng foydalanishga topshirishga qaror qildi, uning faoliyatini tanishdi.

Qishki koʻrinishda maʼlum boʻldi,ki, Respublika muzeyi katta ilmiy‑madaniy, maʼrifiy, tarbiyaviy‑maʼnaviy va targʻib‑tashviq markazi boʻlib, 18 alohida boʻlimdan iborat. Muzeyda eksponatlar xronologik xususiyatga koʻra joylashtirilgan, turli sohalarda faoliyat, ilmiy yutuqlar, sport yutuqlari va akademik Bobojon Gʻafurovning sovgʻalari kiritilgan.