Şahadet Mosque

Şahadet Masjidi yoki boshqa nomlari bilan Kale Masjidi yoki Saroy Masjidi, Bursa shahrining Tophane mahallasidagi tarixiy masjid.

I. Murad tomonidan 1365 yili Bey Saroyi qarshisiga qurilgan. Qurilganida shahar eng katta masjidi edi. 1855 yilgi Bursa zilzilasida vayron boʻldi va 1890 yilda Vali Celaleddin Paşa tomonidan davrning didiga mos (neo‑renessans va neo‑gotik uslublarda) yangilangan. Hozirgi holati, aslining uchdan ikki qismiga kamaytirilgan.

Birinchi qurilganida Ulu Masjid turidagi masjid edi. I. Muradning Filibeʼdagi masjidi bilan bir xil reja sxemasiga ega boʻlgan uch boʻlimli va toʻqqiz gumbazli tuzilma, koʻp ustunli, koʻp gumbazli birinchi xalq masjidi edi. Hozirgi asosiy ibodat maskani, bir-biriga ketma‑ketik ikki gumbaz bilan qoplangan, bu maskan eski masjiddan qolgan emas. Oldi fasad va yon devorlar, 19‑asrdagi taʼmirda yangilangan.

Bino, Bursa qalʼasi ichida joylashgani uchun “Kale Masjidi”, Bey Saroyi qarshisida joylashgani uchun “Saroy Masjidi” deb atalgan. Baʼzi manbalarda binoning banisi I. Muradning 1389 yilda Kosovo jangida halok boʻlgandan keyin “Şehadet Masjidi” nomini olganligi aytiladi. Bir rivoyatga koʻra I. Murad vaqt namozlarini oʻqimagan va bu holat xalqda norozilikka sabab boʻlgan, shuning uchun namoz oʻqigani haqida şehadet berishi uchun bu masjidni qurdirgan; shu sababli “Şehadet Masjidi” deb nomlangan.

Ikkinchi jahon urushi yillarida ibodatga yopilgan masjid, 1946 yilda Bursa Eski Asarlarni Sevuvchilar Jamiyati talabiga binoan ibodatga ochilgan, oddiy taʼmirlar qilinib yana xizmatga qoʻyilgan.

Sharq darvozasining ustida kichik oʻlchamli, noʻxat harflar bilan arabcha yozilgan marmar kitob bor. Bu kitob, Bursa zabt etilganda Orxon Gʻazi tomonidan Hisarda qurilgan va 1855 zilzilasida vayron boʻlgan masjidga tegishli. Hisardagi masjid hozirgi kungacha kelmagan.