Balogh-völgyi No 2 Cave

Balogh-völgyi 2. sz. odú Duna–Ipoly Milli Parkında yerləşən Vértes dağlarında, Csákváron yerləşən bir mağaradır.

Təsvir

Csákvárın kənar bölgəsində, xüsusi qorunan ərazidə, meşədə yerləşir mağara. Csákvár mərkəzindən Ny‑ya, Balogh-völgydə, kəndin kənarında yerləşən park yeri ilə başlayan təbiət yürüşü yolunun yanında mağara yerləşir. Yol çox yüksəlməyə başlayanda və hər iki tərəfində kiçik qayalar göründükdə, o yerdən sağa, vadinin K‑i tərəfində, yoldan təxminən 15 m uzaqda, D‑yə baxan qayalı divarda, 296 m tszf hündürlükdə mağaranın girişidir. Qayalı divarın dibində Balogh-völgyi 1. sz. odú yerləşir, onun sağ tərəfdən qalxdıqda, 5 m daha yuxarıda Balogh-völgyi 2. sz. odú girişinin olduğu görülür. Bu mağaranın girişini ağacların yarpaq örtüyü örtür.

Mağaranın dördbucaqlı girişi qayalı divarın ortasında yerləşir, önündə kiçik bir sarkıt terrası var. Trias dölomitindəki boşluqda heç bir formasiya yoxdur. Yalnız bir, rahat keçilə bilən, quru və üfüqi boşluqdan ibarətdir, onun döşəməsini də sarkıt təşkil edir. Əsasən boşluğun divarında mağaranın çökməsi nəticəsində yaranmış izlər var, lakin divarların bəzi yerlərində donma nəticəli qaynaq parçalanması da təsir edib. Boşluqdakı kömürlü divarlar və od yandırma izləri mağaranın zaman-zaman istifadə edildiyini göstərir. Çətin (qayalı dağçılıqla) çatılan mağara asanlıqla, küçə geyimi ilə və icazəsiz də görülə bilər.

1984‑də ilk dəfə Balogh-völgyi 2. sz. odú olaraq ədəbiyyatda qeyd olunmuşdur. Mağara ədəbiyyatda Balogh-völgyi–2. odu (Bertalan 1976), Balogh-völgyi 2. odú (Egri 2003) və Balogh-völgyi–2. odú (Kocsis 1975) adları ilə də rast gəlinir.

Tədqiqat tarixi

Kocsis Antal tərəfindən yazılmış, 1975‑də nəşr olunan nəşrdə Balogh-völgyi 2. sz. odú (Balogh-völgyi–2. odú) Balogh-völgyi 1. sz. odú‑nin üstündə, 8 m hündürlükdə yerləşdiyi qeyd edilir. Breçli dölomitdə yaranmış Balogh-völgyi 2. sz. odú yalnız qayalı dağçılıqla əldə edilə bilər. Boşluq 1,7 m uzunluqda, 1,5 m enində və 1,8 m hündürlükdədir. Mağara yağış suyu təsiri və temperatur dəyişikliyi, çöküntü və qaynaq parçalanması nəticəsində davamlı olaraq genişlənir və dəyişir. Nəşrdəki xəritə əlavəsində Balogh-völgyi 2. sz. odú‑nun coğrafi mövqeyi göstərilir. Xəritədə mağara 16‑cı nömrə ilə işarələnib.

Az 1976‑də tamamlanmış, Magyarország barlangleltára adlı əlyazıda oxunur ki, Vértes dağları, Csákvárda yerləşən Balogh‑völgyi 2‑ci od (Balogh‑völgyi–2. od). Csákvárdan Ny‑yə, təxminən 2 km‑də, Balogh‑völgyi 1‑ci odun üstündə, 8 m‑də Balogh‑völgyi 2‑ci odun girişi yerləşir. Balogh‑völgyi 2‑ci od yalnız qayalıq dırmaşması ilə əldə edilə bilər. Mağara 1,7 m uzunluqda, 1,5 m enində və 1,8 m hündürlükdədir. Temperatur dəyişikliyi və yağış sularının təsiri səbəbindən hazırda da formalaşan boşluq əsas dolomiddən yaranmışdır. Əlyazıdakı mağara təsviri 1 nəşr əsasında yazılmışdır.

Alba Regia Barlangkutató Csoport tərəfindən 1979‑da hazırlanmış əlyazıya görə Balogvölgyi 2‑ci od (B2) Kocsis Antal eyni adla təsvir etmişdir. Onun yazdığı nəşrdə bu, 16‑cı nömrəli boşluqdur, hansı ki Balogh‑völgyi 1‑ci odun üstündə, ondan 8 m‑lə yuxarıda yerləşir. Lakin Balogh‑völgyi 2‑ci od daha aşağıda yerləşir, Balogh‑völgyi 1‑ci oddan 4 m‑lə yuxarıda. Balogh‑völgyi 2‑ci od Csákvár kənarında (Fejér vilayəti, Bicskei járás), Balogh‑völgyi 1‑ci odun qayalıq divarında, 1‑ci nömrəli odun üstündə, ondan bir az sola yerləşir. Demək olar ki, dörd bucaq formalı, 1,7 m hündürlükdə və 1,6 m enində girişi dik qayalıq divarın yan tərəfində, kiçik daş terasdan açılır. Yerli əhəmiyyətli boşluğu Szolga Ferenc göstərə bilər.

Quru kiçik daş dəsti tutan qayalıq dolomitbreccsadır. Boşluğun yerləşməsi səbəbindən doldurulmayıb. Yalnız bir, kub şəklində boşluqdan ibarətdir. Sol arxa hissədəki divara kiçik bir dəlik kimi çıxıntı dərinləşir, lakin girişin tavan hissəsində də bir dəlik var. Altını şüşə daş təşkil edir, üzərində kömür və od yandırma izləri var. Boşluğa girmək üçün avadanlıq lazım deyil, lakin mağaraya çatmaq üçün qayalıq divarı dırmaşmaq lazımdır. Boşluğun üfüqi genişliyi 2,1 m, hündürlüyü 1,7 m və eni 1,6 m-dir. Əhəmiyyətsiz mağarada Alba Regia Barlangkutató Csoport üzvləri 1979-ci il fevralın 11-də ziyarət etmişlər. Üzvlər boşluğun gəzintisini, ölçülməsini həyata keçirmiş və mağarayı təsvir etmişlər.

Əl yazısına mağaranın plan xəritəsi, uzun kəsik xəritəsi və kəsişmə xəritəsi daxil edilib. Xəritələr 1:100 ölçü nisbətində mağaranı göstərir. Plan xəritəsinin istifadəsi üçün xəritə lövhəsində şərq yönü işarələnib. Plan xəritəsində mağarada kəsişmənin yerləşməsi müşahidə olunur. Xəritələrin hazırlanması üçün mağaranı Szolga Ferenc və Widermann Tibor 1979-ci il fevralın 11-də ölçmüşdür. Xəritələri 1979-ci il fevralın 23-də Szolga Ferenc çəkmişdir. Əl yazısında görünən Csákvárın qərb hissəsinin xəritəsi (təxminən 1:25.000 ölçü nisbəti). Xəritədə şərq yönü işarələnib. Xəritədə Balogh-völgyi 2. sz. odú (xəritədə: B2) coğrafi yerləşməsi müşahidə olunur.

Az 1984‑də nəşr olunan, Magyarország barlangjai adlı kitabın ölkə üzrə mağara siyahısında Vértes dağları mağaraları arasında Balogh‑völgyi 2. sz. odú adlı mağara yer alır. Siyahıya bağlı olaraq Dunazug‑hegyseg mağaralarının coğrafi yerləşməsini göstərən 1:500 000 ölçülü xəritədə mağaranın coğrafi yerləşməsi görünür. Béni Kornél və Viszló Levente tərəfindən yazılmış, 1996‑cı ildə nəşr olunan kitabda Balogh‑völgy iki odúsunun (Balogh‑völgyi 1. sz. odú, Balogh‑völgyi 2. sz. odú) və qayalıq çuxurunun hər cəhətdən Kő‑lik‑völgy mağaralarına bənzədiyi qeyd edilir.