No 2 Cave of Esztergomi Vár-hegy

Esztergomi Vár-hegy 2. sz. barlangja Duna–Ipoly Milli Parkda yerləşən Visegrádi dağlıqda yerləşən bir mağaradır.

Təsvir

Esztergombakı Várhegy Ny-i, dik tərəfinin D-i ucunda, daş sərhədində, beton dəstək divarının kökündən şərqə 5 m məsafədə mağaranın girişi yerləşir. Esztergomi Vár-hegyin divarlaşdırılmış boşluğu yaxınlığında, oradan DDK-yə yerləşir. Esztergomi Vár-hegy 2. sz. barlangı və Széchy Dénes-barlang Várhegy dağ yamacının iki əhəmiyyətli mağarasıdır. Esztergomi Vár-hegy 2. sz. barlangı və Széchy Dénes-barlang arasında yerləşir, lakin aşağıda Esztergomi Vár-hegy 3. sz. barlangı yerləşir.

Esztergomi Vár-hegy 2. sz. barlangının tavanı da karbonatlı qayalıq kimi görünür. Lakin bunu Slíz Györgyék dəqiq müəyyən edə bilmədilər, çünki üstündəki kömür tanımağı çətinləşdirirdi. Mağaranın bir hissəsi demək olar ki, ayaq üstə keçilə bilən vəziyyətdədir və içində tapılan tullantılara əsasən evsizlər tərəfindən məskunlaşır (Széchy Dénes-barlang kimi).

Mağara ədəbiyyatda Bazilika-üregek (Kadić 1952), Bazilika üregek (Bertalan 1976), Déli-bástya-alatti-barlang (Eszterhás 2014), Esztergomi Bazilika-hegy üregei (Bertalan 1976), Esztergomi Bazilikahegy üregei (Schőnviszky 1937), Esztergomi Bazilika-hegy-üregei (Bertalan, Schőnviszky 1976) və Esztergomi Vár-hegy 2.sz. barlangja (Slíz 2017) adları ilə də adlandırılır.

Tədqiqat tarixi

1926–1927-ci illərin Mağara Tədqiqatında qeyd olunur ki, 1923–1924-cü illərdə Tasnádi Kubacska András və Véghelyi Lajos tərəfindən aparılan yarasa müşahidələri zamanı, 1924-cü il fevralın 20-də qəhvəyi uzunqulaqlı-yarasa (Plecotus auritus L.) bir dişi nümunə Esztergombakı Vár-hegy mezosoik kireçdaşı içində yerləşən 5 kiçik‑böyük boşluqdan və mağaradan əldə edildi. Turisták Lapja 1937-ci il nəşrində və Schőnviszky László tərəfindən yazılmış məqalədə qeyd edilir ki, Esztergomi Bazilikahegy üregei mezosoik dağ yamacının şirtdə yerləşir. 5 kiçik‑böyük boşluq, kiçik əhəmiyyətlidir. Kadić Ottokár 1952-ci ildə tamamladığı əlyazmasında Bazilika-üregek (Esztergom) Schőnviszky László 1937-ci ildə nəşr olunan publikasiya əsasında qeyd olunmuşdur. Esztergombakı, bazilikanın tikildiyi kireçdaşı şirtdə, bir neçə kiçik‑böyük boşluq yaranmışdır. Bunları hələ heç kim araşdırmayıb.

Az 1976‑ban befejezett, Magyarország barlangleltára című kéziratban az olvasható, hogy a Visegrádi‑hegységben és a Pilis hegységben, Esztergomban helyezkednek el az Esztergomi Bazilika‑hegy üregei (Bazilika üregek). A Bazilika‑hegy szirtjében található a kisebb‑nagyobb 5 üreg. Az üregek bejárata ismeretlen. A kézirat üregeket ismertető része 1 publikáció alapján lett írva. A Bertalan Károly és Schőnviszky László által összeállított, 1976‑ban megjelent Magyar barlangtani bibliográfia barlangnévmutatójában meg vannak említve a Pilis hegységben lévő Esztergomi Bazilika‑hegy‑üregei. A barlangnévmutatóban meg van említve 1 publikáció, amely foglalkozik ezekkel az üregekkel.

Az 1984‑ben megjelent, Magyarország barlangjai című könyv országos barlanglistájában szerepelnek a Szentendre‑Visegrádi‑hegység barlangjai között az Esztergomi Bazilika‑hegy üregei (Bazilika‑üregek). A listához kapcsolódóan látható a Dunazug‑hegység barlangjainak földrajzi elhelyezkedését bemutató 1:500 000‑es méretarányú térképen a barlangok földrajzi elhelyezkedése. A Balassa Bálint Múzeum Barlangkutató Csoportjának 1987. évi jelentése szerint az esztergomi vár Dunára tekintő oldalának régészeti kutatásával a vár alatt lévő sziklafalban előbukkant néhány barlang bejárata. A barlangokat az 1930‑as évek elején végzett várásatáskor kidobott törmelék takarta el és (részben) töltötte ki. A Széchy Dénes‑barlangtól DK‑re a csoport felfedezte egy másik barlang bejáratát. Ezt az üreget nem tölti ki sitt, de bejárata vissza lett temetve, mert később akarták kutatni.

Balassa Bálint Muzeyi Barlangkutató Qrupu 1988-ci il raporunda deyilir ki, Esztergomi Vár-yanının Széchy Dénes-barlığı ilə eyni səviyyədə bir neçə kiçik, daşla doldurulmuş boşluq var və daha bir neçə ortaya çıxacağı gözlənilir. Bir neçə yaşlı, Víziváros sakinləri bu mağaraları xatırlayır. 1991-ci ildə nəşr olunan "A Pilis és a Visegrádi-hegység" adlı səyahət bələdçisində qeyd olunur ki, Esztergom-a uzanan dağ silsiləsinin ən qərb hissəsində bir neçə kiçik mağara var, hal-hazırda daşla doldurulmuşdur. Söylənir ki, bu mağaralarda iki dünya müharibəsi arasında yeni dövrün gil qabı qalıqları tapılmışdır.

Széchy Dénes-barlığı 2002-ci il oktyabr 8-də hazırlanmış qeydiyyat vərəqində oxunur ki, Széchy Dénes-barlığına yer verən qayaya dırmaşma sahəsində, kreta və qumdaşı sərhədində hələ bir neçə boşluq var, bəziləri Várhegy-də aparılan bərpa işləri zamanı betonla doldurulmuşdur. Mümkündür ki, daş sərhədində əlaqəli, lakin çox doldurulmuş bir boşluq şəbəkəsi kəşf oluna bilər. 2014-cü il Karsztfejlődés-də yayımlanan tədqiqatda qeyd olunur ki, Esztergomban yerləşən Déli-bástya-alatti-barlang ölçüsü bilinməyən, çünki ölçülməmişdir. Visegrádi-hegység-in 101 mağarasından biridir.

2016‑cı ilin dekabrın 1‑də Slíz György, Esztergomi Vár‑hegy 2‑ci nömrəli mağaranın plan xəritəsini (giriş konturunu) yaddaşdan çəkdi. Mağaranı 1:93 ölçü nisbətində göstərən xəritənin hazırlanması üçün mağara Slíz György tərəfindən ölçülmüşdür (Hertelendy Zsolt və Hertelendy Gellértin iştirakı ilə). Ölçməyə görə poliqonun uzunluğu 37 m, dərinliyi 2,6 m‑dir. Szent Özséb Barlangkutató Egyesületin 2017‑ci il hesabatında Esztergomi Vár‑hegy 2‑ci nömrəli mağara qısa şəkildə təsvir edilmişdir. Əl yazmasında qeyd olunur ki, poliqon uzunluğu səbəbindən mağaranın mütləq mağara qeydiyyatında yeri var. Esztergomi Vár‑hegy 2‑ci nömrəli mağara 2‑ci nömrəli mağara adını alıb, çünki birlik hesab edir ki, Széchy Dénes‑mağara 1‑ci nömrəli mağaradır.