No 3 Cave of Esztergomi Vár-hegy

Esztergomi Vár-hegy 3-cü nömrəli mağara Duna–Ipoly Milli Parkında yerləşən Visegrádi dağlarında yerləşən mağaralardan biridir.

Təsvir

Esztergombakı Várhegy şimal-şərq yamacının dik tərəfində mağaranın girişi yerləşir. Széchy Dénes mağarası və Esztergomi Vár-hegy 2-ci nömrəli mağara arasında, lakin daha aşağıda, karbonatlı qayalıqda yerləşir Esztergomi Vár-hegy 3-cü nömrəli mağara. Esztergomi Vár-hegy 3-cü nömrəli mağara bir çuxurdur, ondan bədən uzunluğunda, yalnız yan-yana sürünərək keçilə bilən dar bir keçid sola əyilmiş şəkildə davam edir.

Mağara ədəbiyyatda Bazilika-üregek (Kadić 1952), Bazilika üregek (Bertalan 1976), Esztergomi Bazilika-hegy üregei (Bertalan 1976), Esztergomi Bazilikahegy üregei (Schőnviszky 1937), Esztergomi Bazilika-hegy-üregei (Bertalan, Schőnviszky 1976) və Esztergomi Vár-hegy 3.sz. barlangja (Slíz 2017) adları ilə də tanınır.

Tədqiqat tarixi

1926–1927-ci illərin Mağara Tədqiqatında qeyd olunur ki, 1923–1924-cü illərdə Tasnádi Kubacska András və Véghelyi Lajos tərəfindən aparılan yarasa müşahidələri zamanı, 1924-cü il fevralın 20-də qəhvəyi uzunqulaqlı-yarasa (Plecotus auritus L.) bir dişi fərd Esztergombakı Vár-hegy mezosoik kireçdaşı içində yerləşən 5 kiçik‑böyük boşluqdan və mağaradan çıxarılıb. Turistlər Jurnalı 1937-ci il nəşrində və Schőnviszky László tərəfindən yazılmış məqalədə qeyd edilir ki, Esztergomi Bazilikahegy boşluqları mezosoik dağlıq şistdə yerləşir. 5 kiçik‑böyük boşluq, hansılar ki, əhəmiyyətsizdir. Kadić Ottokár 1952-ci ildə tamamladığı əlyazmasında Bazilika-üregek (Esztergom) Schőnviszky László 1937-ci ildə nəşr olunan publikasiya əsasında qeyd olunmuşdur. Esztergombakı, bazilikanın tikildiyi kireçdaşı şistdə, bir neçə kiçik‑böyük boşluq yaranıb. Bu boşluqları hələ heç kim araşdırmayıb.

Az 1976‑ban befejezett, Magyarország barlangleltára című kéziratban az olvasható, hogy a Visegrádi‑hegységben és a Pilis hegységben, Esztergomban helyezkednek el az Esztergomi Bazilika‑hegy üregei (Bazilika üregek). A Bazilika‑hegy szirtjében található a kisebb‑nagyobb 5 üreg. Az üregek bejárata ismeretlen. A kézirat üregeket ismertető része 1 publikáció alapján lett írva. A Bertalan Károly és Schőnviszky László által összeállított, 1976‑ban megjelent Magyar barlangtani bibliográfia barlangnévmutatójában meg vannak említve a Pilis hegységben lévő Esztergomi Bazilika‑hegy‑üregei. A barlangnévmutatóban meg van említve 1 publikáció, amely foglalkozik ezekkel az üregekkel.

Az 1984‑ben megjelent, Magyarország barlangjai című könyv országos barlanglistájában szerepelnek a Szentendre‑Visegrádi‑hegység barlangjai között az Esztergomi Bazilika‑hegy üregei (Bazilika‑üregek). A listához kapcsolódóan látható a Dunazug‑hegység barlangjainak földrajzi elhelyezkedését bemutató 1:500 000‑es méretarányú térképen a barlangok földrajzi elhelyezkedése. A Balassa Bálint Múzeum Barlangkutató Csoportjának 1987. évi jelentése szerint az esztergomi vár Dunára tekintő oldalának régészeti kutatásával a vár alatt lévő sziklafalban előbukkant néhány barlang bejárata. A barlangokat az 1930‑as évek elején végzett várásatáskor kidobott törmelék takarta el és (részben) töltötte ki. A Széchy Dénes‑barlangtól DK‑re a csoport felfedezte egy másik barlang bejáratát. Ezt az üreget nem tölti ki sitt, de bejárata vissza lett temetve, mert később akarták kutatni.

Balassa Bálint Muzeyi Qəhrəmanlıq Qrupunun 1988-ci il hesabatında yazılıb ki, Esztergomi Vár-oldalın Széchy Dénes-mağarası ilə eyni səviyyəsində bir neçə kiçik, daşla doldurulmuş boşluq var və daha bir neçə çıxacağı gözlənilir. Bir neçə yaşlı, Vízivárosdan olan insan mağaraları xatırlayır. 1991-ci ildə nəşr olunan “A Pilis és a Visegrádi-hegység” adlı səyahət bələdçisində qeyd edilib ki, Esztergoma qədər uzanan dağ silsiləsinin ən qərb hissəsində bir neçə kiçik mağara var, hal-hazırda isə onlar daşla doldurulmuşdur. Söylənir ki, bu mağaralarda iki dünya müharibəsi arasında yeni dövrün gil qabı qalıqları tapılmışdır. Széchy Dénes-mağarasının 2002-ci il oktyabrın 8-də hazırlanmış qeydiyyat vərəqində oxunur ki, Széchy Dénes-mağarasına yer verən qayaya dırmaşma sahəsində, kireçdaşı və qumdaşı sərhədində hələ bir neçə boşluq var, bəziləri Várhegydə aparılan bərpa işləri zamanı betonla doldurulmuşdur. Mümkündür ki, daş sərhədində əlaqəli, lakin çox doldurulmuş boşluq şəbəkəsi kəşf oluna bilər.

Szent Özséb Mağara Tədqiqat Birliyi 2017-ci il hesabatında Esztergomi Vár-hegy 3. nömrəli mağarası qısa şəkildə təsvir olunub. Esztergomi Vár-hegy 3. nömrəli mağarası 3-cü nömrəli mağara adlandırılıb, çünki birliyə görə Széchy Dénes-mağarası 1-ci nömrəli mağaradır. Hesabata iki rəngli foto daxil edilib, bunlar Esztergomi Vár-hegy 3. nömrəli mağarasını göstərir. İlk fotoda mağaranın girişi görünür, ikinci fotoda isə mağaranın bölməsi müşahidə olunur. Əlyazmada Esztergom xəritə parçası var, onun üzərində Esztergomi Vár-hegy 3. nömrəli mağarasının coğrafi yerləşməsi göstərilir.