Cave besides of Legény Cave

Легень үңгірінің жанындағы өткел — Дуна-Ипой ұлттық паркінің құрамындағы Пилиш тауында, Чеви жартастарында орналасқан үңгірлердің бірі.

Сипаттамасы

Үңгір Пилисентлелек кентінде, Пилиш тауының батыс беткейінде орналасқан Чеви жартастарында (аса қатаң қорғалатын аймақта) орналасқан, ол Легень үңгірінен 230° бағытта 40 м жерде, 15 м төменірек созылады. Легень үңгірінің жанындағы өткелдің екі кіреберісі Легень үңгіріне апаратын сүрлеудің жанында орналасқан. Төменгі, көзге көрінерлік кіреберісі 0,9×0,7 м, ал жоғарғысы тік еңісті тар, 0,7×0,3 м еріген жарық.

Дахштейн әктасында түзілген үңгір — еңісті үңгір қалдығы, оның түтік тәрізді қимасы мен еру пішіндері коррозиялық жолмен түзілгенін көрсетеді. Онда түзілім жоқ, тек қабырғаларында аздаған конденсациялық бұршақ тас байқалады. Негізгі үңгіршілік жабдықпен аралауға болатын үңгірді қарау үшін рұқсат қажет емес.

Үңгір әдебиетте алғаш рет 1990 жылы Легень үңгірінің жанындағы өткел деген атпен аталды.

Зерттеу тарихы

1990 жылы Карпат Йожеф Легень үңгірінің жанындағы өткелді өлшеп-түгендеп, содан кейін осы өлшеу негізінде үңгірдің 1:100 масштабты, көлденең қимасы бар жоспар картасын құрастырды. Сол жылы Карпат Йожеф Легень үңгірі маңының (Чеви жартастары) шолу картасын жасады. Картада Легень үңгірінің жанындағы өткелдің (картада «Өткел» деп белгіленген) екі кіреберісінің географиялық орны көрсетілген. Карпат Йожеф жазған, 1990 жылы дайындалған қолжазбада Легень үңгірінің жанындағы өткел (Пилисентлелек) Легень үңгірінен 230° бағытта 40 м жерде, 15 м төменірек орналасқаны айтылған. Оның екі кіреберісі Легень үңгіріне апаратын сүрлеудің жанында орналасқан. Төменгі, көзге көрінерлік кіреберісі 0,9×0,7 м, ал жоғарғысы тік еңісті тар, 0,7×0,3 м еріген жарық.

Дахштейн әктасында түзілген үңгір 5,5 м ұзын және 1,5 м терең. Еңісті үңгір қалдығының түтік тәрізді қимасы мен еру пішіндері коррозиялық жолмен түзілгенін көрсетеді. Онда түзілім жоқ, тек қабырғаларында аздаған конденсациялық бұршақ тас байқалады. Ол құрғақ әрі шаңды, онда өрмекшілер мекендейді. Үңгір осы уақытқа дейін сипатталмаған. Оның ерекше маңызы жоқ. Баяндамаға үңгірдің картасы мен Легень үңгірі маңының (Чеви жартастары) шолу картасы енгізілді.

Карпат Йожефтің 1991 жылы жазған қолжазбасында Легень үңгірінің жанындағы өткелдің (Пилищчев) 6 м ұзын және 1 м терең екені айтылған. 2002 жылы Үңгіртану институтының тапсырысымен Ариадне карст және үңгір зерттеу қоғамының екі мүшесі, Ковач Ричард пен Сабо Эвелин 4840-77 нөмірлі кадастрлық Легень үңгірінің жанындағы өткелді өлшеп-түгендеді. Ковач Ричард осы өлшеу негізінде 2 қимасы бар жоспар картасы мен бойлық қима картасын құрастырды. Өлшеу нәтижесі бойынша үңгір 5 м ұзын және +2,5 м терең. 2002 жылы Ковач Ричард Легень үңгірінің жанындағы өткел мен Чига тесігінің жоспар картасын бірге көрсететін карта да құрастырды. Қоғамның 2005 жылғы есебінде 4840-77 нөмірлі кадастрлық Легень үңгірінің жанындағы өткелдің ұзындығы 5 м, тік бойынша 2,5 м, тереңдігі 0 м, биіктігі 2,5 м және көлденеңінен 4,4 м екені жазылған.

Қоғамның 2008 жылғы есебі бойынша, 4840-77 нөмірлі кадастрлық Легень үңгірінің жанындағы өткелдің ұзындығы 5 м, тік бойынша 2,5 м, тереңдігі 0 м, биіктігі 2,5 м және көлденеңінен 4,4 м. Қоғамның 2009 жылғы есебі бойынша да сол көрсеткіштер сақталған: ұзындығы 5 м, тік бойынша 2,5 м, тереңдігі 0 м, биіктігі 2,5 м және көлденеңінен 4,4 м. Қоғамның 2010 жылғы есебі бойынша да 4840-77 нөмірлі кадастрлық Легень үңгірінің жанындағы өткелдің ұзындығы 5 м, тік бойынша 2,5 м, тереңдігі 0 м, биіктігі 2,5 м және көлденеңінен 4,4 м болып қалды.

Қоғамның 2011 жылғы есебі бойынша да 4840-77 нөмірлі кадастрлық Легень үңгірінің жанындағы өткелдің ұзындығы 5 м, тік бойынша 2,5 м, тереңдігі 0 м, биіктігі 2,5 м және көлденеңінен 4,4 м болып қалды. Қоғамның 2013 жылғы есебі бойынша да көрсеткіштер сол күйінде: ұзындығы 5 м, тік бойынша 2,5 м, тереңдігі 0 м, биіктігі 2,5 м және көлденеңінен 4,4 м. Қоғамның 2014-2015 жылдардағы есебі бойынша да 4840-77 нөмірлі кадастрлық Легень үңгірінің жанындағы өткелдің ұзындығы 5 м, тік бойынша 2,5 м, тереңдігі 0 м, биіктігі 2,5 м және көлденеңінен 4,4 м.