Csiga Cave

Чига тесігі — Дуна-Ипой ұлттық паркінің құрамындағы Пилиш тауында, Чеви жартастарында орналасқан үңгірлердің бірі.

Сипаттамасы

Үңгір Пилисентлелек кентінде, Пилиш тауының батыс беткейінде орналасқан Чеви жартастарында (аса қатаң қорғалатын аймақта) орналасқан. Чига тесігінің кіреберісі Легень үңгірінен 230° бағытта 30 м жерде, сүрлеуден 5 м жерде орналасқан. Көлденең бағытталған, ені 1,1 м, биіктігі 1 м кіреберіс еріген әрі салбыраған жартас қабырғасының түбінде жатыр.

Жол тереңірек жерде тарылады, содан кейін соңында сәл кеңейеді, онда 10 см биіктіктегі тығыз сталагмит бар. Ұзындығы 4,7 м үңгір іс жүзінде көлденең. Оның көп бөлігі тек еңбектеп жүруге болады. Қабырғаларында еру пішіндері, суық сулы бұршақ тастар мен қазба сталактиттер байқалады. Қуыс толығымен құрғақ, оның шөгіндісі қурай жапырағы мен қарашірінді. Онда көп өрмекші мен ұлу кездеседі. Негізгі үңгіршілік жабдықпен аралауға болатын үңгірді қарау үшін рұқсат қажет емес.

Үңгір әдебиетте алғаш рет 1990 жылы Чига тесігі деген атпен аталды.

Зерттеу тарихы

1990 жылы Карпат Йожеф Чига тесігін өлшеп-түгендеп, содан кейін осы өлшеу негізінде үңгірдің 1:100 масштабты жоспар картасы мен 2 көлденең қима картасын құрастырды. Жоспар картасында 2 қиманың орны көрсетілген. Сол жылы Карпат Йожеф Легень үңгірі маңының (Чеви жартастары) шолу картасын жасады. Картада Чига тесігінің (картада «Чига» деп белгіленген) кіреберісінің географиялық орны көрсетілген.

Карпат Йожеф жазған, 1990 жылы дайындалған қолжазбада Чига тесігінің (Пилисентлелек) кіреберісі Легень үңгірінен 230° бағытта 30 м жерде, сүрлеуден 5 м жерде екені айтылған. Көлденең бағытталған, ені 1,1 м, биіктігі 1 м кіреберіс еріген әрі салбыраған жартас қабырғасының түбінде жатыр. Жол тереңірек жерде тарылады, содан кейін соңында сәл кеңейеді, онда 10 см биіктіктегі тығыз сталагмит бар. Ұзындығы 4,7 м үңгір іс жүзінде көлденең. Оның көп бөлігі тек еңбектеп жүруге болады. Қабырғаларында еру пішіндері, суық сулы бұршақ тастар мен қазба сталактиттер байқалады. Қуыс толығымен құрғақ, оның шөгіндісі қурай жапырағы мен қарашірінді. Онда көп өрмекші мен ұлу кездеседі. Осы уақытқа дейін сипаттамаларда кездеспеген. Баяндамаға үңгірдің жоспар картасы, 2 көлденең қима картасы және Легень үңгірі маңының (Чеви жартастары) шолу картасы енгізілді.

Карпат Йожефтің 1991 жылы жазған қолжазбасында Чига тесігінің (Пилищчев) 5 м ұзын екені және тереңдігі жоқ екені айтылған. 2002 жылы Үңгіртану институтының тапсырысымен Ариадне карст және үңгір зерттеу қоғамының екі мүшесі, Ковач Ричард пен Сабо Эвелин 4840-76 нөмірлі кадастрлық Чига тесігін өлшеп-түгендеді. Ковач Ричард осы өлшеу негізінде үңгірдің жоспар картасын, бойлық қима картасын және 2 көлденең қима картасын құрастырды. Өлшеу нәтижесі бойынша үңгір 5,2 м ұзын және +1,8 м терең. 2002 жылы Ковач Ричард Легень үңгірінің жанындағы өткел мен Чига тесігінің жоспар картасын бірге көрсететін карта да құрастырды. Қоғамның 2005 жылғы есебінде 4840-76 нөмірлі кадастрлық Чига тесігінің ұзындығы 5,2 м, тік бойынша 1,7 м, тереңдігі 0 м, биіктігі 1,7 м және көлденеңінен 4,8 м екені жазылған.

Қоғамның 2008 жылғы есебі бойынша, 4840-76 нөмірлі кадастрлық Чига тесігінің ұзындығы 5,2 м, тік бойынша 1,7 м, тереңдігі 0 м, биіктігі 1,7 м және көлденеңінен 4,8 м. Қоғамның 2009 жылғы есебі бойынша да сол көрсеткіштер сақталған: ұзындығы 5,2 м, тік бойынша 1,7 м, тереңдігі 0 м, биіктігі 1,7 м және көлденеңінен 4,8 м. Қоғамның 2010 жылғы есебі бойынша да 4840-76 нөмірлі кадастрлық Чига тесігінің ұзындығы 5,2 м, тік бойынша 1,7 м, тереңдігі 0 м, биіктігі 1,7 м және көлденеңінен 4,8 м болып қалды.

Қоғамның 2011 жылғы есебі бойынша да 4840-76 нөмірлі кадастрлық Чига тесігінің ұзындығы 5,2 м, тік бойынша 1,7 м, тереңдігі 0 м, биіктігі 1,7 м және көлденеңінен 4,8 м болып қалды. Қоғамның 2013 жылғы есебі бойынша да көрсеткіштер сол күйінде: ұзындығы 5,2 м, тік бойынша 1,7 м, тереңдігі 0 м, биіктігі 1,7 м және көлденеңінен 4,8 м. Қоғамның 2014-2015 жылдардағы есебі бойынша да 4840-76 нөмірлі кадастрлық Чига тесігінің ұзындығы 5,2 м, тік бойынша 1,7 м, тереңдігі 0 м, биіктігі 1,7 м және көлденеңінен 4,8 м.