Gyula-pihenője Cave

Gyula-pihenője-barlang — Дунай-Ипой ұлттық паркіндегі Pilis тауларында, Pilisszentkereszt елді мекенінде орналасқан үңгірлердің бірі. Ол Дунантул орта тауларының ең биікте орналасқан үңгірі. Қуыс туристік нұсқаулықтарда да сипатталған.

Сипаттамасы

Pilisszentkereszt елді мекенінің шетінде, Nagy-Szoplák шыңынан 10° бағытта, 150 м жерде, 15 м төменірек, биіктігі 6 м жартас қабырғасында үңгірдің алыстан да жақсы көрінетін кіреберісі орналасқан. Жартас қуысы тәрізді опырылма үңгір екі тармаққа бөлінеді. Оның жолдарында коррозиялық пішіндер басым. Ол бірнеше түлкі-інге ұқсас тар түтіктермен жалғасады, олардың ішінде белгілеріне қарап түлкі немесе борсық тұрады. Қуыс құрғақ. Оның толтырмасы құрғақ жапырақ, қарашірінді, ағаш қалдықтары (төсеніш) және тау жынысы қоқысы. Үңгір маңызды емес, зерттеуге тұрарлық емес. Рұқсатсыз да өтуге болатын үңгірді қарау үшін негізгі үңгіршілік жабдықты қолдану жеткілікті.

Үңгір Szücs Gyula есіміне құрметпен аталды. Szücs Gyula pilisszentkereszti мұғалімі болған және ол көптеген үңгір сипатталған, 1913 жылы жарық көрген «Pilisszentkereszt és környéke» атты кітапты жазған. Әдебиетте үңгір сондай-ақ Gyula-pihenő (Szücs 1913), Gyula-pihenő-barlang (Vörös 1930), Gyula-pihenője (Bertalan, Schőnviszky 1976), Gyula pihenője-barlang (Mezei 1967), Gyula pihenője barlang (Polgárdy 1941), Szopláki-kőfülke (Bertalan 1976) және Szücs Gyula-ürege (Kadić 1952) деген атаулармен де кездеседі. Үңгір әдебиетте алғаш рет 1982 жылы Gyula-pihenője-barlang деп аталды.

Зерттеу тарихы

1913 жылы жарияланған «Pilisszentkereszt és környéke» атты кітапта Nagy-Szoplák шыңында орналасқан Gyula-pihenő үңгірінің кең кіреберісі Kis-Szoplák шыңына қарайтыны айтылады. Gyula-pihenő атауын бір туристік қоғам Szücs Gyula-ның есіміне байланысты берген. Ұзындығы 4 м демалыс орны екі бөлікке бөлінген. Сол жақ қуыстың ені 5 м, оң жақ қуыстың ені 2 м. Оның биіктігі кіреберісте 2 м, бірақ ішкерілей тарылады. Ол 15–20 адамға да жақсы паналау мен түнеу орны бола алады. Онда туристер сирек болатыны себепті, түлкілер мен борсықтар мекендейді. Mexikó, Nagy-Szoplák, Gyula-pihenő жолын 0,5 сағатта жаяу жүріп өтуге болады. Dobogókő, Nagy-Szoplák, Gyula-pihenő жолын 1,5 сағатта жаяу жүріп өтуге болады. Басылымдағы Pilisszentkereszt пен оның маңайын көрсететін картада Gyula-pihenője-barlang үңгірінің географиялық орналасуы бейнеленген.

Turisták Lapja журналының 1930 жылғы санында Nagy-Szoplák шыңында орналасқан, ені 5 м және 2 м екі бөліктен тұратын Gyula-pihenő-barlang үңгірі аталып өтіледі. Үңгір кіреберісінен әдемі көрініс ашылады. Gyula-pihenője-barlang үңгірінен шығысқа қарай Remete-lyuk орналасқан. Turisták Lapja журналының 1931 жылғы санында жарияланған, Bekey Imre Gábor жазған зерттеуде Csévi-barlang үңгіріндегі қазба жұмысынан кейін Pilis тауларының қалған үңгірлерінде ежелгі адам іздерін зерттеу мағынасыз болып көрінгені айтылады. Szoplak шыңындағы кіші су жұтқыш бұған қосылмайды, себебі ол тек географиялық қызығушылық тудырады. 1941 жылы жарияланған «Magyar turista lexikon» атты еңбекте Nagy-Szoplák (709 м) шыңынан солтүстік-шығысқа қарай Gyula pihenője barlang орналасқаны жазылған.

Kadić Ottokár жазған, 1952 жылы аяқталған қолжазбаға сәйкес, Szücs Gyula-ürege (Gyula-pihenő) Pilisszentkereszt елді мекенінің шекарасында, Nagy-Szoplák шыңының маңында ашылады. Кең кіреберісті, биіктігі 2 м, ұзындығы 4 м жартас қуысы екі бөлікке бөлінеді. Оң жақ бөлігінің ені 2 м, сол жақ бөлігінің ені 5 м. Ол 15–20 адамға жақсы паналау мен түнеу орны бола алады. Қуыстың атауын бір туристік қоғам pilisszentkereszti мұғалімі Szücs Gyula есіміне құрметпен Gyula-pihenő деп берген. Kadić Ottokár-дың пікірінше, pilisszentkereszti үңгірлердің тұңғыш зерттеушісіне байланысты бұл үңгірдің дұрысырак атауы Szücs Gyula-ürege болуы керек. Қолжазбаның үңгірге қатысты бөлігі 2 жарияланым негізінде жазылған.

Földrajzi Értesítő журналының 1953 жылғы санында жарияланған, Láng Sándor жазған зерттеуде Gyula-pihenője-barlang үңгірінің Nagy-Szoplák шыңынан солтүстік-шығысқа қарай, бірнеше қадам жерде орналасқаны жазылған. Кіші, көтеріліп тұрған дахштейн әктас жотасында үңгірдің кіреберісі орналасқан. Үңгір оңтүстік-батысқа қарай көлбеу түседі. Қатты бітеліп қалған үңгірдің ұзындығы шамамен 2 м, ені 1–1,5 м. Оның жалпақ төбеге апаратын бірнеше бүйір жарығы бар. Алдыңғы бөлікте ешбір жерде карст брекчиясы жоқ. Ең ықтимал нұсқа — ол көлбеу ашылатын, кейін бітеліп қалған шахта тәрізді үңгір болған. Ол теңіз деңгейінен 700 м биіктікте орналасқан, сол себепті Dunazug-hegyvidék тауларының ең биікте орналасқан үңгірі. Жарияланымдағы 6-суретте, Pilis тауының бойлық қима картасында Pilis тауындағы үңгірлердің шамамен географиялық орналасуы көрсетілген. Суретте Gyula-pihenője-barlang үңгірінің географиялық орналасуы байқалады.

Földrajzi Értesítő журналының 1954 жылғы санында Pilis тауында көптеген үңгір бар екені, мысалы, Gyula-pihenője-barlang үңгірі туралы айтылады. 1967 жылы жарық көрген «Pilis útikalauz» атты кітапта Pilis-tető тауының солтүстік мүшесі — Nagy-Szoplák шыңының солтүстік-шығыс беткейінде Gyula pihenője-barlang үңгірінің кіреберісі орналасқаны жазылған. Биіктігі 2 м жартас қуысы тек Pilis тауларының ғана емес, бүкіл Дунантул орта тауларының ең биікте, теңіз деңгейінен 700 м биіктікте орналасқан үңгірі. 1974 жылы жарияланған «Pilis útikalauz» атты кітаптың, Pilis және Visegrádi таулары үңгірлерінің тізіміндегі (19–20 бет) бөлімінде Pilis және Visegrádi таулары үңгірлерінің арасында Gyula pihenője-barlang үңгірі бар екені айтылады. Pilis тауларының үңгірлерін сипаттайтын бөлімдегі Gyula-pihenője-barlang туралы сипаттама 1967 жылы шыққан нұсқаулықтағы Gyula-pihenője-barlang-ты көрсететін сипаттамамен бірдей.