İremeti Camii

Иремети мешіті немесе Иремит мешіті (грузин тілінде: ირემითის მეჩეთი) — тарихи Мачахели өңірінде, қазіргі Артвин облысының Борчка ауданына қарасты Маралкөй ауылындағы тарихи мешіт. Ауылдың Иремети маңайында орналасқандықтан осы атауды иеленген. Иремети мешіті Мачахели аңғарының Түркия жағында анықталған сегіз ағаш мешіттің бірі.

Иремети мешіті дизайны мен стилі, түрлі-түсті ішкі кеңістігі және түпнұсқа өрнектері жағынан Артвин өңіріндегі басқа ағаш мешіттермен де, Грузияның Аджария өңіріндегі мешіттермен де ортақ ерекшеліктерге ие.

Тарихы

Иремети — Мачахели өңіріндегі елді мекендердің бірі. Көбіне Миндиети ауылының бір маңайы ретінде белгілі болғанымен, 1920-жылдары Маджахел наһиесінің сегіз ауылының бірі болған. Иремет (ایرەمەت) деп тіркелген ауылда 1926 жылғы халық санағы бойынша 23 түтінде 64-і ер адам және 52-сі әйел болып 116 адам тұрған. Иремети мешіті Иремети ауылының мешіті ретінде 1851 жылы салынған. Ауыл тұрғындары, Джамили мешітінің мысалындағыдай, Иремети мешітінің Түркия-Грузия шекарасы белгіленбей тұрғанда Грузия жағында болғанын, шекара сызылғаннан кейін жергілікті халық оны бөлшектеп, Түркия аумағында қайта тұрғызғанын айтады. Алайда бұл аңыз тарихи шындыққа сәйкес келмейді. Мешіт салынды деп есептелетін 1851 жылы Мачахели тұтастай Осман мемлекетінің шекарасы ішінде болған.

Сәулеті

Иремети мешіті — екі қабатты, шаршы жоспарлы ағаш құрылыс. Ауыл тұрғындарының берген мәліметіне сәйкес Иремети мешіті бастапқыда ағаш бағаналарға тұрған, кейін тас қабырғалармен жертөле қабаты салынып, ғимарат осы қабырғалардың үстіне орналастырылған. Каштан ағашын пайдаланып салынған мешіттің шерефесі жоқ, үстіне қаңылтыр жабылған мұнарасы бар. Мешіттің кіреберісі шығыс қасбетінде орналасқан және бұл кіреберіске бір қанатты ағаш есік ілінген. Соңғы жамағат орнының өлшемі 7,13x1,30 метр. Харимге (намаз оқитын негізгі залға) кіру осы кеңістіктен екі қанатты ағаш негізгі кіреберіс есігі арқылы жүзеге асады. Екі қанатты есіктің ені 90 см, биіктігі 1,65 метр. Осы есіктің қарсысында, мешіттің батыс қабырғасының тұсындағы ағаш баспалдақпен жоғарғы қабатқа шығады. Жоғарғы қабаттың өлшемі 1,0x1,3 метр және төрт ағаш тіреумен қолдау тапқан. Мешіт ішіндегі ағаштар мен ою техникасымен жасалған өсімдік және геометриялық өрнектердің беті қызыл, көгілдір-жасыл (бирюза), жасыл, көк, қара, ақ және қызғылт түстермен боялған.