No 3 Cave of Vasas-szakadék

Vasas-szakadék №2–3 үңгірі — Дунай–Ipoly ұлттық паркіндегі Вишеград тауларында орналасқан үңгірлердің бірі. Ол Vasas-szakadék №2 үңгірі мен Vasas-szakadék №3 үңгірінің қосылуынан пайда болған.

Сипаттамасы

Ол Вишеград тауларында, Сентендреде орналасқан. Vasas-szakadék деп аталатын көрінетін жарықшақ жүйесінің ортаңғы үңгірі болып табылады. Оған жетуді Vasas-szakadék-ке жету жолынан қараңыз. Үңгір ұзындығы 2,5 метр, ені 80 см ұңғы саңылауынан басталады. Осы жерден дерлік тік түсіп, шығыс шетіндегі ең төменгі нүктеге, 12,5 метр тереңдікке жетуге болады. Шамамен шығыс-батыс бағытындағы тік жарықшақ үңгірді ортасында кептеліп қалған жартас блоктары бөліп тұр. Осы блоктардың астымен де, үстімен де батысқа қарай жүруге болады, сондықтан үңгірдің жалпы ұзындығы 27,3 метр (Ұлттық үңгірлер тізілімі бойынша — 25 метр). Шығыс бөлігінің түбінен төмен қарай Vasas-szakadék №3 үңгіріне өтуге болады.

Vasas-szakadék №3 үңгірімен қосылғанға дейін ол Вишеград тауларының жетінші ұзын үңгірі болып саналған.

Бұл үңгір әдебиетте Kőhegyi-barlang (Kordos, 1984), Kőhegyi barlang (Bertalan, 1976), Vasas hasadék barlangja (Bertalan, 1976), Vasas-szakadék №2 үңгірі (Eszterhás, 1993), Vasas-szakadék №2 үңгірі (Eszterhás, 1989), Vasas-szakadék barlangja (Dénes, 1967), Vasas-szakadéki 2. sz. barlang және Vasas-szakadék üregei деген атаулармен де кездеседі. Vasas-szakadék №3 үңгірімен қосылғанға дейін Vasas-szakadék №2 үңгірінің кадастрлық нөмірі 4900-26 болған.

Зерттеу тарихы

1967 жылы шыққан "Pilis útikalauz" атты басылым бойынша, Vasas-szakadék үңгірі Vasas-szakadék-тің батыс, тік еңісті ұшында орналасқан, ұзындығы 15 м, екі ұшы да ашық жарықшақ үңгірі болып табылады, ол бастапқыда үстіңгі жағы ашық жартас жарығы болған, бірақ жоғарыдан құлап, үйіліп қалған тас сынықтары төбе құрған. 1974 жылы шыққан "Pilis útikalauz" кітабында, Pilis тауы мен Вишеград тауларының үңгірлер тізімінде (19–20 беттер) Pilis тауы мен Вишеград тауларының үңгірлерінің арасында Vasas-szakadék те бар екені айтылған. Вишеград тауларының үңгірлерін сипаттайтын бөлім бойынша, Vasas ауданының туристері бірнеше он жыл бұрын Pomáz үстінен көтерілетін Kő-hegy тауының солтүстік беткейінде тектоникалық жарықты тапқан. Жарық жарылым тәрізді әрі тар. Терең жарық аңқиып тұрады, тап бір ертегідегі алып өткір пышақпен жартасты екіге бөліп тастағандай. Үңгір кіреберісі жарылымның тік еңісті батыс ұшында көрінеді. Бастапқыда Vasas-szakadék-тің үш үңгірі де ашық жартас жарығы болған. Олардың төбесін жоғарыдан құлап, үйіліп қалған тас сынықтары жасаған. Үш үңгірдің ішіндегі ең ұзыны — екі ұшы да ашық, 15 метрлік жарықшақ үңгірі.

Bertalan Károly жазған, 1976 жылы аяқталған қолжазбада Kőhegyi barlang Вишеград тауларында және Pilis тауында, Сентендреде орналасқаны жазылған. Kő-hegy тауының солтүстік беткейінде, Vasas-szakadék-тің батыс (Csepel бұлағы жағындағы) ұшында, көлік жолынан бірнеше метр жоғары жерде тар кіреберіс саңылауы бар. Үңгірдің ұзындығы шамамен 20 м, тереңдігі 6–8 м. Бұл — бір дәлізден тұратын сырғанақты жарықшақ қуысы. Дәлізге 4 қосалқы тармақ жалғасады. Қолжазбаның үңгірге қатысты бөлігі 2 әдеби дереккөз негізінде жазылған.

Vasas hasadék barlangja Вишеград тауларында және Pilis тауында, Сентендреде орналасқан. Kő-hegy тауының жартасты батыс беткейінде, Sándor бұлағына апаратын турист жолының үстінде оның кіреберісі бар. Шығысқа қараған, ұзындығы 33 м ашық жарықтың батыс ұшында кіреберіс орналасқан. Үңгірдің ұзындығы 23 м, ені 1 м. Бұл сырғанақты жарықшақ үңгірі андезит агломератында түзілген. Қауіпті үңгір болғандықтан, оның кіреберісіне ескерту тақтасын орнату қажет. Қолжазбаның үңгірге қатысты бөлігі 4 әдеби дереккөз негізінде жазылған.

1984 жылы шыққан "Венгрия үңгірлері" кітабының ұлттық үңгірлер тізімінде Сентендре–Вишеград тауларының үңгірлерінің арасында екі үңгір көрсетілген. Олардың бірінің атауы Kőhegyi-barlang, екіншісінікі — Vasas-szakadéki-barlang. Тізіммен қоса Dunazug тауларының үңгірлерінің географиялық орналасуын көрсететін 1:500 000 масштабты картада осы екі үңгірдің орны да белгіленген. "Karszt és Barlang" басылымының 1989 жылғы арнайы санында жарияланған ағылшын тіліндегі зерттеуде (The caves of Hungary) Pilis тауындағы Vasas-szakadék-тің үш үңгірінің жалпы ұзындығы 58 метр екені жазылған. Үш қуыс та андезит агломератында түзілген.

Eszterhás István-нің 1989 жылы жазған "Венгрияның карст емес үңгірлерінің тізімі" атты қолжазбасында Вишеград тауларындағы, 4900 нөмірлі кадастрлық аймақтағы, Pomáz елді мекеніндегі Vasas-szakadék №2 үңгірінің андезит брекчиясында түзілгені жазылған. Үңгірдің ұзындығы 20 м, биіктігі, тереңдігі және тік созылымы белгісіз. Тізімде Венгрияда карст емес жыныста қалыптасқан 220 нысан (203 үңгір және 17 жасанды қуыс) аталған, олар 1989 жылдың соңына дейін белгілі болған. Венгрияда андезит брекчиясында 6 үңгір түзілген. Құрастыру мәліметтері бойынша Kordos László-ның 1984 жылғы үңгірлер тізімінде карст емес жыныстан пайда болған 119 үңгір де көрсетілген.

1991 жылы шыққан "A Pilis és a Visegrádi-hegység" атты жол көрсеткіш Vasas-szakadék-тің үш үңгірін атаусыз атайды. Қысқаша сипаттама бойынша, бұрын үш үңгір де ашық жартас жарығы болған, кейінірек олардың төбесін жоғарыдан құлап, үйіліп қалған тас сынықтары жасаған. Олардың ішіндегі ең ұзыны — екі ұшы да ашық, 15 метрлік жарықшақ үңгірі. Kárpát József 1991 жылы жазған қолжазбада Vasas-szakadék №2 үңгірінің (Сентендре) ұзындығы 20 м, тереңдігі 10 м екені айтылған. Eszterhás István-нің 1992 жылы жазған құрастыруы бойынша Венгрияда карст емес үңгірлер, мысалы, андезит брекчиясында кездеседі (мысалы, Vasas-szakadék үңгірлері).