Palace of Daphne

Дафне сарайы (грекче: Δάφνη, Дафне, түзмө-түз «дафне дарагы» дегенди билдирет) — Византия империясынын борбору болгон Константинополдун Улуу сарайынын (азыркы Истанбул, Түркия) негизги канаттарынын бири болгон. Джордж Кодиндин айтымында, ал Римден алынып келинген нимфа Дафненин айкелинин атынан аталган. Сарайдын так планы жана көрүнүшү белгисиз, анткени ал Султан Ахмед мечитинин астында жатат, ал эми сакталып калган далилдер гана адабий булактардан алынат. Бирок Джонатан Бардилл 1935–37 жана 1952–54-жылдарда Уокер фонду жүргүзгөн казууларда табылган, аптид залга жалгашкан мозаикалуу перистилдин Дафне сарайынын Августеусу болушу мүмкүн экенин божомолдогон.

Тарыхы жана сыпаттамасы

Дафне сарай комплексинин эң алгачкы курулуш мезгилине, тактап айтканда Византия шаарын өзүнүн жаңы борбору Константинополго айландырган I Константиндин жана анын түздөн-түз мураскорлорунун мезгилине таандык. II Юстиниан (б.з. 565–568) баштапкы имаратты кеңейткен, ал 8-кылымга чейин императорлордун негизги жашоо аймагы болуп калган. Сарай ипподромго жанаша жайгашкан императордук сарай комплексинин эң батыш бөлүгүндөгү расмий заалдар менен жашоо имараттарынын жыйындысынан турган жана тепкич аркылуу ошол жердеги императордук трибунага (катисмага) туташкан. Бул комплекске Дафненин өзүнүн «уктоочу бөлмө» (коитон) деп аталган жашоо канаты, Октагон жана болжол менен 421-жылы ыйык Стефандын оң колун сактоо үчүн Августа Пульхерия тарабынан курулган чиркөө кирген. Дафне императордук сарайдын дагы эң эски бөлүктөрүнүн бири болгон Августеус залы (триклинос) (грекче: Αὐγουστεύς, Августайон аянты менен чаташтырылбашы керек) менен туташкан. Ал дагы Степсимон (Στέψιμον, «тактыга отургузуу») деген ат менен да белгилүү болгон, бул анын сарайдын баштапкы тактыга отургузуу залы болгонун көрсөтөт, бул функция (өзгөчө императрицалардын тактыга отургузулушунда жана императордук үйлөнүү тойлорунда) орто византия мезгилине чейин белгилүү бир деңгээлде сакталган. Өз кезегинде, Августеус кийинчерээк курулган Триконхос сарайы жана Консисториум залы менен туташкан. Дафне комплексинин түштүк бөлүгүндө Дева Мариямга жана Ыйык Үчтүккө арналган дагы эки чиркөө жайгашкан.

9–10-кылымдарда сарай турмушунун жана расмий ырым-жырымдардын борбору түштүккө, Букольон сарайына жана Хрисотриклинос тегерегиндеги расмий курулуштарга көчүрүлгөн. Дафне императордук расмий иш-чараларда дагы эле орун алса да, бул Константин Порфирогениттин «De Ceremoniis» эмгегинде сыпатталган, анын бедели жана колдонулушунун кыскарышы император II Никифор Фока (б.з. 963–969) сарайды жаңы дубалдар менен курчап алганда, Дафне комплексинин бул дубалдарга кирбей калгандыгы менен жакшы көрсөтүлөт. 11-кылымдан кийин Дафне бара-бара кайгуул абалга келип, урандыга айланган көрүнөт, бул процесс Латын империясы (1204–1261) мезгилинде калган курулуштардан металлдар менен архитектуралык элементтердин тоноп алынышы менен дагы күчөгөн.