Azix gʻori

Azix yoki Azox gʻori (ozar. Azıx mağarası – ayiq gʻori, qadimgi turkiycha azik – ayiq) – ashel madaniyatiga mansub manzilgoh. Ozarbayjonning Xoʻjavend tumanidagi Azix qishlogʻi yaqinidagi olti kamerali gʻor. Kichik Kavkazning janubi-sharqiy qismida, Kuruchay daryosining chap qirgʻogʻida, dengiz sathidan taxminan 900 m balandlikda, Fuzuli shahridan 14 km shimoli-gʻarbda joylashgan. Ozarbayjondagi eng katta karst gʻori. Gʻor shimol va janubdan togʻ oldi oʻrmoni bilan oʻralgan. Oltita kirish qismi mavjud.

Azix gʻorida koʻp qatlamli manzilgoh – Ozarbayjondagi eng qadimiy odamzod yashagan maskan va Yevrosiyoda odamsimonlarning eng qadimgi izlari mavjud sobiq SSSR hududidagi ibtidoiy odamlarning eng qadimgi manzilgohi. Gʻordan topilgan asboblarning yoshi kamida 700 ming yil ekani taxmin qilinadi. Paleolit ​​davri birinchi marta 1960 yilda ozarbayjonlik sovet arxeologi Mamedali Huseynov tomonidan topilgan. Arxeologik qazishmalar davomida ikkita mustye va ikkita ashel madaniy qatlamlari topilgan. Gʻorda umumiy qalinligi 10-14 metr boʻlgan 10 ta madaniy qatlam topilgan.

Yuqori ashel qatlamida qoʻl boltalari, qoʻpol qirgʻichlar va uchli nayzalar mavjud. Bu yerda, 1968-yilda azixantrop nomi bilan mashhur boʻlgan archantropning pastki jagʻining boʻlagi topilgan. Pastki qatlam qadimiyroqdir. Bu qatlamdan bolta, maydalagich va tosh asboblar topilgan. Gʻorning oltinchi qatlami ostidan yoshi 700 ming yildan ortiq boʻlgan, Olduvay tipidagi shagʻal madaniyatini eslatuvchi yoki Olduvay madaniyatiga oid Kuruchay madaniyati ashyolari topilgan. Oʻsha paytda gʻorda Homo habilis vakillari yashagan. Ibtidoiy odamlarning gʻorlari Kavkaz orqali tabiiy yoʻlda joylashgan boʻlib, u orqali ilk odamsimonlar va hayvonlar Afrikadan Yevropa va Osiyoga koʻchib oʻtishlari mumkin boʻlgan. Gʻorda uchta turdagi odamsimonlarning – Heidelberg odami, Neandertal odami va gʻorda navbatma-navbat yashagan Homo sapiensning tarqoq qazilma qoldiqlari mavjud.