Castle of the Sage

Bilgəh qalʼasi

Bilgəh qalʼasi — Abşeron qalalaridan biri boʻlib, Bakining Bilgəh qishlogʻida joylashgan.

Tarixi

Qala XIII–XIV asrlarda Shirvonsaxlar davrida oq toshdan qurilgan. Faqat bir qismi hozirgi davrga yetib kelgan bu mudofaa va kuzatuv qalasidan uzoq vaqt mayak sifatida foydalanilgan. Vaqtida kemalarning kechki soatlarda sohilni topishi, yoʻli yoʻqolmasligi uchun qalʼa ustida mashʼal yoqilgan. Shuning uchun obida "Tonqal qalʼasi" deb ham ataladi. "Maʼlumki, oʻsha davrda qurilish materiallari juda kam edi. Shuning uchun qalaning loy va tuxum sarigʻidan qurilganligi aytilardi. Hozirda balandligi 21 metr, diametri esa 17 metr. Qalaning chap tomoni dengiz yoʻnalishiga tushgani uchun shoʻrlikdan, namlikdan oqargan, oʻng tomoni esa, deyarli uchib ketgan. Qalaning ustiga chiqishga harakat qilsak ham, shamol bunga toʻsqinlik qildi. Uch qavatli, keng zaminli, yonida shirin suv quyuvi va yashirin tunnel bor deb aytilgan qalaning kirish darvozi boʻlgan. Biroq u darvoza allaqachon uchib-chiqib ketgan. Suv quyuvi haqida esa hech qanday maʼlumot yoʻq. Qala avval kemalarga yoʻl koʻrsatgan mayak rolini oʻynagan:

"Qalaning faqat koʻrganimiz bu uchuq-sökük bir qismi hozirgi davrga yetib kelgan. Bu qala mudofaa va kuzatuv qalasi boʻlgan. Kattalarimiz aytardi ki, oʻsha paytda yorugʻlik boʻlmagan. Qalaning boshida tonqal boʻlib, mayak kabi uzoq yillar kemalarga yoʻl koʻrsatgan. Kechki soatlarda kemalarning sohilni topishi qiyin boʻlgani uchun bu usul bilan ularga yordam bergan. Nomiga tez-tez "Tonqal qalʼasi" deyishlarining sababi shu. Qala shunchalik baland boʻlganki, yoqilgan tonqal (mashʼal) tutuni hatto Ramana qalʼasidan ham koʻrinib turgan".