Esztergomi Vár-hegy Walled Cave

Esztergomi Vár-hegyning devor bilan qoplangan boʻshligʻi Duna–Ipoly Milliy Parkida joylashgan Visegrádi togʻida joylashgan bir gʻoradir.

Tavsifi

Esztergondagi Várhegyning shimoli‑sharqiy, qiyalik tomonida, qum toshi va ohaktosh chegarasida gʻoraning kirish joyi joylashgan. Devorga yopilgan kirishli gʻoraga devorning oʻng yuqori burchagida joylashgan, bir butak tufayli deyarli toʻliq yopilgan kichik teshik orqali kirish mumkin. Széchy Dénes‑gʻoraning pastki kirishidan D‑ga, 20 m ichida Esztergomi Vár-hegyning devor bilan qoplangan boʻshligi joylashgan. Esztergomi Vár-hegyning devor bilan qoplangan boʻshligʻi yaqinida, DDK‑ga qarshi tomonda Esztergomi Vár-hegy 2‑sonli gʻorasi joylashgan. Esztergomi Vár-hegyning devor bilan qoplangan boʻshligʻida oʻrtada turish mumkin. Boʻshliqning eng katta kengayishi ichkariga taxminan 3 m, eng katta kesimi sunʼiy devorda joylashgan. Gʻoraning bir burchagida kichik shakllanishlar (huzatborsókő?) koʻrinadi.

Gʻora adabiyotda Bazilika‑boʻshliklar (Kadić 1952), Bazilika boʻshliklar (Bertalan 1976), Esztergomi Bazilika‑togʻi boʻshliklari (Bertalan 1976), Esztergomi Bazilika‑togʻi boʻshliklari (Schőnviszky 1937), Esztergomi Bazilika‑togʻi‑boʻshliklari (Bertalan, Schőnviszky 1976), Esztergomi Vár‑togʻi 2‑sonli gʻorasi (Slíz 2017) va Támfallal qoplangan gʻora (Eszterhás 2014) nomlari bilan ham ataladi.

Tadqiqot tarixi

1926–1927‑yillik Gʻora tadqiqotida 1923–1924‑yillarda Tasnádi Kubacska András va Véghelyi Lajos tomonidan amalga oshirilgan yarimqush kuzatuvlari natijasida, 1924‑yil 20‑fevralda uzun quloqli yarimqush (Plecotus auritus L.) bir erkak individ Esztergondagi Vár‑togʻi mezoozoy ohaktoshida joylashgan 5 kichik‑katta boʻshlik va gʻoradan biri orqali topilganligi aytiladi. Turisták Lapja 1937‑yil nashrida va Schőnviszky László tomonidan yozilgan maqolada Esztergomi Bazilika‑togʻi boʻshliklari mezoozoy togʻ ruxi yoriqlarida joylashganligi tilga olingan. 5 kichik‑katta boʻshlik, ular ahamiyatsiz. Kadić Ottokár 1952‑yilda tugatgan qoʻlyozmasida Bazilika‑boʻshliklar (Esztergom) Schőnviszky László 1937‑yilda chiqqan nashridan foydalanib keltirilgan. Esztergonda, bazilikaga qurilgan ohaktosh yoriqda bir necha kichik‑katta boʻshlik paydo boʻlgan. Ularni hali hech kim tadqiq qilmagan.

1976‑yilda yakunlangan, “Magyarország barlangleltára” nomli qoʻlyozmada Visegrádi togʻida va Pilis togʻida, Esztergombda Esztergomi Bazilika‑togʻi boʻshliqlari (Bazilika boʻshliklari) joylashganligi yozilgan. Bazilika‑togʻi yamida kichik‑katta 5 ta boʻshlik topilgan. Boʻshliklarning kirishlari nomaʼlum. Qoʻlyozmaning boʻshliklarni tasvirlaydigan qismi 1 ta nashr asosida yozilgan. Bertalan Károly va Schőnviszky László tomonidan tuzilgan, 1976‑yilda nashr etilgan “Magyar barlangtani bibliográfia” barloq nomlari koʻrsatkichi ichida Pilis togʻida joylashgan Esztergomi Bazilika‑togʻi boʻshliklari keltirilgan. Barloq nomlari koʻrsatkichi ichida bu boʻshliklar bilan shugʻullangan 1 ta nashr ham tilga olingan.

1984‑yilda nashr etilgan “Magyarország barlangjai” kitobining mamlakat boʻylab barloq roʻyxatida Szentendre‑Visegrádi togʻlari barloqlari orasida Esztergomi Bazilika‑togʻi boʻshliklari (Bazilika‑boʻshliklari) keltirilgan. Roʻyxatga muvofiq, Dunazug togʻlari barloqlarining geografik joylashuvini koʻrsatadigan 1:500 000 masshtabdagi xaritada barloqlarning geografik joylashuvi koʻrsatilgan. Balassa Bálint Muzey Barloq Tadqiqot Guruhi 1987‑yilgi hisobotiga koʻra, esztergomi qalʼa Dunaga qaragan tomonining arkeologik tadqiqotida, qalʼa ostidagi tosh devorda bir necha barloq kirishlari paydo boʻlgan. Barloqlar 1930‑yillarning boshida amalga oshirilgan qalʼa qurilishida tashlab ketilgan qoldiqlar tomonidan yopilgan va (qisman) toʻldirilgan. Széchy Dénes‑barloqdan DK‑ga guruh yana bir barloq kirishini kashf etdi. Bu boʻshlikni axlat toʻldirmaydi, lekin kirishi keyinchalik tadqiq qilish uchun qayta qabrga botirilgan.

Balassa Bálint Muzey Barlangkutató Guruhining 1988‑yilgi hisobotida, Esztergomi Vár‑tomonning Széchy Dénes‑barlogi bilan bir xil darajada bir necha kichik, tosh bilan yopilgan gʻovaklar borligi va yana bir necha gʻovaklar topilishi kutilayotgani yozilgan. Baʼzi qari, Vízivár shahridan kelgan odamlar barloglarni eslaydi. 1991‑yilda nashr etilgan “A Pilis és a Visegrádi‑hegység” nomli sayohat qoʻllanmasida, Esztergomga choʻzilgan togʻ tizmasining eng gʻarbiy qismida bir necha kichik barloglar borligi, hozirda ular tosh bilan yopilganligi aytilgan. Aytilishicha, bu barloglarda ikki jahon urushi oraligʻida zamonaviy gil idish qoldiqlari topilgan. Széchy Dénes‑barlogning 2002‑yil 8‑oktabrda tuzilgan roʻyxat varagʻida, Széchy Dénes‑barlogga joy beruvchi toshga chiqishda, ohaktosh va qum toshi chegarasida yana bir necha gʻovaklar, baʼzilari esa Várhegyda amalga oshirilgan tiklash ishlarida beton bilan toʻldirilganligi koʻrsatilgan. Kamen‑ohak chegarasida bir-biriga bogʻlangan, lekin juda toʻldirilgan gʻovak tarmogʻini kashf etish mumkin.

2014‑yil Karsztfejlődésben nashr etilgan tadqiqotda Esztergombagi Támfallal qoplangan gʻor oʻlchami nomaʼlum, chunki u toʻldirilganligi aytilgan. Bu Visegrádi togʻ tizimidagi 101 gʻordan biri. Szent Özséb Gʻor izlovchi Uyushmasi 2017‑yil hisobotida aytilganidek, uyushma Esztergombagi Várhegyda, Széchy Dénes‑gʻordan D‑gacha, 20 m ichida shubhali devorni topgan. Uyushma aʼzolari devorning ortida boʻshliq bor deb hisoblashgan. Keyinchalik devorning yuqori oʻng burchagida inson uchun yurgizish mumkin boʻlgan oʻlchamdagi teshik topilgan, u orqali Esztergomi Vár‑hegyning qoplangan boʻshligʻiga chiqish mumkin boʻlgan. Hisobotga ikki rangli foto qoʻshilgan, ular gʻorni koʻrsatadi. Birinchi fotosida gʻorning qoplangan kirish, ikkinchisida gʻorning ichki qismi koʻrinadi. Qoʻlda Esztergom xarita boʻlagi bor, unda gʻorning geografik joylashuvi koʻrsatilgan.