No 2 Cave of Esztergomi Vár-hegy

Esztergomi Vár-hegy 2‑sonli gʻor Duna–Ipoly Milliy Parkida joylashgan Visegrádi togʻlarida topilgan gʻorlardan biridir.

Tavsifi

Esztergomi Vár-hegyning shimoli‑gʻarbiy, qiyalik tomonining janubiy uchida, togʻ toshlari chegarasida, beton toʻsiqning ildizidan sharqqa 5 m masofada gʻorning kirish joyi joylashgan. Esztergomi Vár-hegyning devorli boʻshligʻi yaqinida, undan sharqiy‑janubiy yoʻnalishda joylashgan. Esztergomi Vár-hegy 2‑sonli gʻori va Széchy Dénes‑gʻori Vár-hegy togʻ yonida joylashgan ikki muhim gʻordir. Esztergomi Vár-hegy 2‑sonli gʻori va Széchy Dénes‑gʻori orasida joylashgan, lekin pastroqda Esztergomi Vár-hegy 3‑sonli gʻori joylashgan.

Esztergomi Vár-hegy 2‑sonli gʻorning shift qismi ham karbonatli toshga oʻxshash koʻrinadi. Biroq, Slíz Györgyék buni aniq tasdiqlay olmagan, chunki shiftda joylashgan tutun tanib olishni qiyinlashtirgan. Gʻorning bir qismi deyarli tik turib yurib boʻladigan va ichida topilgan axlatga koʻra bexojaliklar yashaydi (Széchy Dénes‑gʻor kabi).

Gʻor adabiyotda Bazilika‑gʻovaklar (Kadić 1952), Bazilika gʻovaklar (Bertalan 1976), Janubiy‑qalʼa‑ostidagi‑gʻor (Eszterhás 2014), Esztergomi Bazilika‑togʻ gʻovaklari (Bertalan 1976), Esztergomi Bazilika‑togʻ gʻovaklari (Schőnviszky 1937), Esztergomi Bazilika‑togʻ‑gʻovaklari (Bertalan, Schőnviszky 1976) va Esztergomi Vár-hegy 2‑sonli gʻori (Slíz 2017) nomlari bilan ham uchraydi.

Tadqiqot tarixi

1926–1927‑yillik Gʻor tadqiqotida 1923–1924‑yillarda Tasnádi Kubacska András va Véghelyi Lajos tomonidan amalga oshirilgan yarimqush kuzatuvlari haqida aytilgan, 1924‑yil 20‑fevralda Esztergomi Vár-hegy mezozoyik chalkak toshida joylashgan 5 kichik‑katta gʻovakdan birida uzunquloqli yarimqush (Plecotus auritus L.) bir erkak namunasi topilgan. Turisták Lapja 1937‑yil nashrida va Schőnviszky László tomonidan yozilgan maqolada Esztergomi Bazilika‑togʻ gʻovaklari mezozoyik togʻ qirgʻogʻida joylashgani aytilgan. 5 kichik‑katta gʻovak, ular ahamiyatsiz. Kadić Ottokár 1952‑yilda tugatgan qoʻlyozmasida Bazilika‑gʻovaklar (Esztergom) Schőnviszky László 1937‑yilda chiqqan nashridan foydalanib tilga olingan. Esztergomi, oʻsha chalkakda, bazilika qurilgan joyda, bir necha kichik‑katta gʻovaklar paydo boʻlgan. Hozirgacha ularni hech kim tadqiq qilmagan.

Az 1976‑yilda tugallangan, Magyarország barlangleltára nomli qoʻlyozmada oʻqiladi,ki Visegrádi togʻlarida va Pilis togʻlarida, Esztergombda joylashgan Esztergomi Bazilika‑togʻi boʻshliqlari (Bazilika boʻshliklari). Bazilika‑togʻi oʻrmonida kichik‑katta 5 ta boʻshlik joylashgan. Boʻshliklarning kirishlari nomaʼlum. Qoʻlyozmaning boʻshliklarni tasvirlaydigan qismi 1 ta nashr asosida yozilgan. Bertalan Károly va Schőnviszky László tomonidan tuzilgan, 1976‑yilda nashr etilgan Magyar barlangtani bibliográfia barlangnomalari roʻyxatida Pilis togʻlarida joylashgan Esztergomi Bazilika‑togʻi boʻshliklari keltirilgan. Barlangnomalar roʻyxatida 1 ta nashr, bu boʻshliklar bilan shugʻullangan, tilga olingan.

1984‑yilda nashr etilgan, Magyarország barlangjai nomli kitobning mamlakat boʻylab barlanglar roʻyxatida Szentendre‑Visegrádi togʻlari barlanglari orasida Esztergomi Bazilika‑togʻi boʻshliklari (Bazilika‑boʻshliklari) keltirilgan. Roʻyxatga bogʻliq ravishda Dunazug‑togʻlari barlanglarining geografik joylashuvini koʻrsatadigan 1:500 000 masshtabdagi xaritada barlanglarning geografik joylashuvi koʻrsatilgan. Balassa Bálint Muzeyi Barlang tadqiqot guruhi 1987‑yilgi hisobotiga koʻra, esztergomi qalʼa Dunaga qaragan tomonining arxeologik tadqiqotida, qalʼa ostidagi tosh devorda bir necha barlang kirishlari paydo boʻlgan. Barlanglarni 1930‑yillarning boshida amalga oshirilgan qalʼa qurilishida tashlab ketilgan qoldiq yirik toshlar yopiib, (qisman) toʻldirgan. Széchy Dénes‑barlangdan DK‑ga guruh yana bir barlang kirishini kashf etdi. Bu boʻshlikni axlat toʻldirmaydi, lekin kirish qayta koʻmilgan, chunki keyinchalik tadqiq qilish rejalashtirilgan.

Balassa Bálint Muzeyi Gʻorilma Tadqiqot Guruhining 1988‑yilgi hisobotida, Esztergomi Vár‑tomonning Széchy Dénes‑gʻorilmasi darajasida bir necha kichik, tosh bilan yopilgan gʻorilar borligi va yana bir necha gʻorilarning topilishi kutilayotgani yozilgan. Baʼzi qari, Vízivár shahridan kelgan odamlar gʻorilarni eslaydi. 1991‑yilda nashr etilgan “A Pilis és a Visegrádi‑hegyseg” nomli sayohat qoʻllanmasida, Esztergomga choʻzilgan togʻ tizmasining eng gʻarbiy qismida bir necha kichik gʻorilar borligi, hozirda ular tosh bilan yopilganligi aytilgan. Aytilishicha, bu gʻorilarda ikki jahon urushi oraligʻida zamonaviy gil idish parchalari topilgan.

Széchy Dénes‑gʻorilmaning 2002‑yil 8‑oktabrda tuzilgan roʻyxat varagʻida, Széchy Dénes‑gʻorilmani joylashtirgan toshga chiqish joyida, ohaktosh va qum toshi chegarasida yana bir necha gʻorilar mavjud, baʼzilari Várhegyda amalga oshirilgan tiklash ishlarida beton bilan toʻldirilganligi koʻrsatilgan. Kamen‑tosh chegarasida bir-biriga bogʻlangan, lekin juda toʻldirilgan gʻorilar tarmogʻini kashf etish mumkin. 2014‑yilgi Karszt rivojlanishi tadqiqotida, Esztergombagi Déli‑bástya‑ostidagi‑gʻorilma oʻlchami nomaʼlum, chunki u oʻlchanmaganligi aytilgan. Bu Visegrádi‑togʻlaridagi 101 gʻorilmaning biriga kiradi.

2016‑yil 1‑dekabrda Slíz György Esztergomi Vár‑hegy 2‑sz. barlangining asosiy rejasini (yoʻlak konturini) boshidan chizdi. 1:93 masshtabda barlangni koʻrsatadigan xarita, uni tayyorlash uchun barlangni Slíz György oʻlchadi (Hertelendy Zsolt va Hertelendy Gellért huzurida). Oʻlchash boʻyicha poligon uzunligi 37 m, chuqurligi 2,6 m. Szent Özséb Barlangkutató Egyesület 2017‑yilgi hisobotida Esztergomi Vár‑hegy 2‑sz. barlangi bir necha soʻz bilan tasvirlangan. Qoʻlyozmada poligon uzunligi tufayli barlangning barlang roʻyxatida albatta oʻrni borligi aytilgan. Esztergomi Vár‑hegy 2‑sz. barlangi 2‑sonli barlang boʻlishi, birlashma fikriga koʻra Széchy Dénes‑barlang 1‑sonli barlang boʻlgani sababidir.