Ezüst-hegy No 2 Cave

Ezüst-hegyi 2‑sonli gʻor Vengriyaning alohida himoyalangan gʻorlari orasida edi. Duna‑Ipoly Milliy Parkida joylashgan Pilis togʻida topiladi. Qiziqarli tomoni, u uch togʻli qum toshida shakllangan. Turist yoʻriqnomasida ham koʻrsatilgan.

Boshqa nomlari

Gʻor adabiyotda Ezüsthegyi II. sz. gʻor (Kordos 1971), Ezüst-hegyi 2.sz.gʻor (Eszterhás 1989), Ezüsthegyi II.sz.gʻor (Bertalan 1976), Ezüsthegyi yuqori gʻorlar (Leél‑Őssy 1958), Ezüst-hegyi yuqori‑gʻorlar (Szenti, Eszterhás 2001), Szafoklész‑gʻor (Eszterhás 1993), Szofoklész‑gʻor (Eszterhás 1989), Szofoklész gʻor (Kordos 1971) va Szophoklész‑gʻor (Kárpát 1989) nomlari bilan ham uchraydi. 1981‑yilda birinchi marta Ezüst-hegyi 2‑sonli gʻor deb adabiyotda nomlangan. Ezüst-hegyi yuqori gʻor Ezüst-hegyi 2‑sonli gʻor va Papp Ferenc‑gʻor bilan birga.

Tavsifi

Pilisborosjenő tashqi hududida, Budakalász yonida, Ezüst-hegy DK‑i qismida joylashgan tark etilgan, katta tosh qazishma ustida, E‑i qismida gʻorning kirish joyi joylashgan. Qazishma tosh devorining tagida, dengiz sathidan 374,8 m balandlikda keng, 5 m keng, 3 m baland, DK‑ga qaragan, gorizontal oʻq yoʻnalishidagi, sunʼiy xususiyatli, burchakli, noaniq shakldagi kirish joyi ochiladi. Kirish joyining yuqori qismida chizilgan izohlar, boshqaruvli yozuvlar, boʻyalgan belgilar, gʻorning nomi mavjud. Kirish joyi yonida toshga oʻymalgan Papp Ferenc‑gʻor yozuvi bor, bu esa Papp Ferenc‑gʻor bilan chalkashishiga olib kelishi mumkin.

Piyoda, yengil yerda yetib borish mumkin. Piyoda budapeştning Csillaghegy HÉV bekatidan qizil chiziqli turist yoʻli orqali eng oson yetib boriladi. Baʼzi turist xaritalari gʻor belgisi bilan gʻorning kirish joyining geografik joylashuvini koʻrsatadi, lekin gʻorning nomi xaritalarda yoʻq.

Az Ezüst-hegyi 2‑sz. barlangga joy beruvchi tosh qazishda yana ikki barlogʻ haqida koʻp maʼlumot bor, Ezüst-hegyi 1‑sz. barlogʻ haqida, u yoʻqolgan va Ezüst-hegyi 3‑sz. barlogʻ haqida, u Papp Ferenc‑barlogʻi. Yuqoriga harakatlanib qazish maydonining hovlisida, tosh devorga tomon, avvalo Ezüst-hegyi 2‑sz. barlogʻ kirishini koʻrish mumkin, u katta, taxminan 20 metr gʻarob‑shimol‑gʻarbda joylashgan, tosh konining shimol‑gʻarb burchagida, ikki metr balandroq joylashgan Papp Ferenc‑barlogʻ kirishidan.

Parchalangan hárshegyi qum toshida tektonik harakatlar tufayli 12,5 metr gʻorizontal yoyilgan, 9 metr vertikal yoyilgan, 30 metr uzunlikda va 9 metr chuqurlikda barlogʻ yaratilgan. Qamrab oluvchi jins fekukesi boʻlgan ohak. Ohakni umuman yoʻllari yetib kelmaydi. Devorda joylashgan barit kristallariga asoslanib, bu barlogʻni issiq suv shakllantirgan deb taxmin qilish mumkin, bu esa tarmoqli, koʻp qavatli barlogʻni hosil qilgan.

Asosan ikki keng, qumtepa xonadan iborat, ularni toʻrt metr balandlikdagi, yengil koʻtarilish bilan yurish mumkin boʻlgan vertikal quduq bogʻlaydi. Yon teshiklari kichik va bir necha metrdan keyin qoldiq toshlar bilan yopiladi. 9 metr chuqurlikka tushish mumkin, u yerda katta qum tosh bloklari yoʻlni toʻsadi. Uzunroq, yoʻqolgan Ezüst-hegyi 1‑sz. barlogʻdan uzunroq edi. Barlogʻning pastki qismida, qum toshi ostida margan (ohak) ochiladi. Qumtepa, burama yoʻllarining koʻpchiligi yengil koʻtarilish, barlogʻ yurish asosiy jihozlari bilan yurish mumkin. Ruxsatsiz tashrif buyurish mumkin.

Tadqiqot tarixi

1958‑yilda nashr etilgan, Leél‑Őssy Sándor tomonidan yozilgan tadqiqotda Ezüsthegyi yuqori barlogʻlar tasvirlangan. Tavsifga koʻra, yuqori eosen bryozoy margan dogʻlari hárshegyi qum toshi ostida, Ezüst‑togʻda joylashgan barlogʻda mavjud. Kevély‑togʻ guruhidagi barlogʻlar asosan issiq suvli kelib chiqishi, lekin ularning orasida karszt (Ürömi‑suvoq barlogʻi) va tektonik kelib chiqishi ham bor (ezüst‑togʻ barlogʻi). Ezüst‑togʻ DK‑i oxirida joylashgan yuqori qum tosh konlarida, taxminan 350‑360 m dengiz sathidan balandlikda, ikki kichik va tor oʻlchamli quduq barlogʻi joylashgan. Kattaroq 10 m uzunlikda va 4 m chuqurlikda. Ikkala barlogʻi ham karsztli qum toshida toʻliq uzunligida yaratilmaganligi sababli, faqat tektonik yoriq barlogʻi boʻlishi mumkin. Ikkala barlogʻi hozirgi shaklini yaratishda, shuningdek, egri yoyish tekisligi boʻylab sodir boʻlgan keyingi siljishlar va qulashlar ham muhim rol oʻynagan. Ikkala barlogʻi massaviy harakatlar tufayli murakkab qoldiq labirintga aylangan, Csörgő‑teshik kabi. Tadqiqotga qoʻshilgan xarita chizmasi Kevély‑togʻ guruhini koʻrsatadi. Xarita chizmasida Ezüsthegyi yuqori barlogʻlarning geografik joylashuvi koʻrsatilgan. Rasmda va matnda 7‑va 8‑sonlar bilan ikki barlogʻi belgilangan.

1958‑yilda Karszt‑ va Barlankutatish Maʼlumotnomasiʼda nashr etilgan bir gʻor tavsifi, Geografik Xabarida chiqarilgan tadqiqot asosida yozilgan. 1967‑yilda nashr etilgan, Pilis yoʻl qoʻllanmasi nomli kitobda, Ezüst‑hegy janubi‑sharqiy uchining yuqori qum tosh konida bir necha kichik yoriq gʻorlar mavjudligi maʼlum boʻldi. 1969‑yilda Szenthe István universitet magistrlik dissertatsiyasi yozish jarayonida kengayib borayotgan kon devorlarini batafsil tekshirdi. Tosh qazib olish joyining shimoliy qirrasida keng, vertikal yoriqqa kirib, bu Ezüst‑hegy 2‑sonli gʻorga nom berildi. Oʻn metrdan keyin qum tosh qobigʻlari qulab tushgani sababli davom etolmadı. 1969‑yildagi qoʻlyozmada gʻor batafsil tasvirlangan. Szenthe István gʻorni xaritaladi, lekin bu gʻor xaritasi ehtimol yoʻqolgan.

Spelologiya Gʻor Tadqiqot Guruhining 1970‑yildagi hisobotida gʻor haqida batafsil tavsif mavjud. Hisobotda, gʻorning pastki qismida budai marg mavjudligi yozilgan. Devorlar boʻylab 0,5–1 sm qalin barit III qatlam qoplagan. 10 metr uzunlikda va 4 metr chuqurlikdagi gʻor ikki, bir-biriga perpendikulyar litoklazis boʻylab, ochilayotgan issiq suv taʼsiri bilan shakllangan. Qishda qor bilan toʻldiriladi va joylashuvi sababli kech bahorgacha muz bilan qoplangan.