Gazanfer Ağa Medresesi

Gazanfer Ağa Medresesi, III. Mehmedning Macar asıllı kapıağalaridan Gazanfer Ağa (ö.1602/03) tomonidan qurilgan, Istanbul Fatihda joylashgan medrese. Atatürk Bulvari va Kovacılar koʻchasi‑ning Eminönüga tushuvchi yoʻlining chap tomonida joylashgan. Bozdoğan Kemeri‑ning ham tagida joylashgan boʻlib, atrofida Unkapanı va Istanbul Manifaturacılar Bozor (İMÇ) mavjud. Medresening qurilish sanʼati aniq maʼlum emas. Vakfiyasi 1595/96‑yilda tuzilgan. Baʼzi manbalarda uning meʼmori Davud Ağa deb hisoblanadi. Medrese, davrning bir kŭlliye ichida joylamagan mustaqil muassasalardan biridir. 2014‑yildan hozirgi kungacha Taʼlim va Madaniyat Markazi sifatida xizmat qilayotgan Gazanfer Ağa Medresesi, Aziz Mahmut Hüdayi vakfı tarkibida Oliy taʼlim talabalari uchun Taʼlim va Madaniyat xizmatini taqdim etadi.

Tarixi va xususiyatlari

Turli davrlarda yuzaga kelgan yongʻinlarda katta zarar koʻrganiga qaramay, bir necha marta tiklangan. Xususan, 1782‑yilda yuzaga kelgan yongʻinda vayron boʻlgan, keyin yana taʼmirlangan. Baʼzi yillik medrese roʻyxatlari koʻrib chiqilganda, medrese sigʻimi yigirma beshdan oʻttiz oʻquvchi gacha oʻzgarib turishini koʻrish mumkin. 1914‑yilgi bir hisobotda medresening hali yangi taʼmirlangan oʻn toʻrt xonasi mavjudligi va har bir xonada ikki nafar shaxs joylashgani yozilgan. Ushbu hisobotdan medresening 1908‑yildagi yongʻinda zarar koʻrganligi ham tushuniladi. Medresening Kovacılar koʻchasiga qaragan qismidan kichik bir hovluga kiriladi. Hovluning oʻng tomonida Gazanfer Ağa ning ongen (TDVİA: onikigen) rejalashtirilgan va gumbazli turar joyi joylashgan. Hovluning va bulvarning chap burchagida bir sebil mavjud. Shuningdek, hovluning ichida eng qadimgi 1616‑yilga oid boʻlishi bilan birga oʻn ta kabirdan iborat bir hazira bor. Oldi hovludan oʻtib kelinadigan medrese qismi muhim meʼmoriy xususiyatlarga ega. Bu qismda darsxonalar joylashgan. Kirishning toʻgʻri qarshisida gumbaz bilan qoplangan kvadrat rejalashtirilgan masjid‑darsxona joylashgan. Medrese rejasida oʻn besh hujayra boʻlishiga qaramasdan, vakfiyida oʻn yetti hujayra yozilgan.

Medrese 1942 yili Atatürk Bulvari ochilishi bilan muhim bir oʻringa yetdi, ammo yonida Bozdoğan Kemeri boʻlgani sababli nam bir tuzilishga ham ega. Medrese 1943-1944 yillarda taʼmirlanib, 1945 yili Shahar Muzeyiga aylantirildi. 1989 yili ham Istanbul Büyikshahar Karikatura va Mizah Muzeyiga oʻzgartirildi.