Kápolna Cave

Kápolna-gʻor Duna–Ipoly Milliy Parki ichidagi Pilis togʻida, Budakalász hududida joylashgan gʻor boʻlib, turistik yoʻriqnomaning hamda keltirilgan.

Tavsifi

Katta-Kevély sharqiy tomonida, choʻqqidan sharq‑shimolga 230 m, Shaiton‑zichidan 200 m, qizil kvadrat belgilangan turist yoʻllaridan choʻqqiga tomon 50 m, katta toshli balandlikning tepasida gʻorning vertikal, 2×1,8 m oʻlchamli kirish joyi joylashgan. Shaiton‑zich tosh gʻuvuridan shimol‑gʻarbga taxminan 100 m va undan yuqoriga ochiladi.

Freatik sharoitlarda oq qalin qatlamli yuqori trias davri dachsteini ohaktoshida hosil boʻlgan. Yirtilgan kirish qismi katta hajmdagi xonaga, Kápolna-ga olib boradi. Kápolna‑dan bir qiyalik boʻlim va Lapítón orqali 15‑mart xonasiga yetish mumkin, keyin xonadan gʻorning qolgan qismlariga. Baʼzi joylarda tomir toshlar kuzatiladi. Yopilmagan gʻorning gorizontal kengligi 26,5 m. Gʻor yoʻlaklari asosiy jihoz bilan va ruxsatsiz tashrif buyurilishi mumkin.

1964‑yilda gʻor birinchi marta Kápolna-gʻor deb nomlangan. Gʻor adabiyotida Kápolna gʻor (Bertalan 1976) nomi bilan ham uchraydi.

Tadqiqot tarixi

1963‑yilda Qurilish va Transport Texnik universiteti Geologiya va Yershunoslik Kafedrasining Gʻor tadqiqot guruhi muvaffaqiyatsiz boʻlib, shuning uchun keyingi yil gʻor tadqiqoti uchun ruxsat soʻramadi. 1965‑yilda Szabó József Geologik Texnika Institutining Gʻor tadqiqot guruhi tadqiqot hududiga ega boʻldi va shu yilda guruh aʼzolari gʻorni oʻrganishdi. 1966‑yilgi Karsit va Gʻor tadqiqot maʼlumotnomasida nashr etilgan guruh hisobotida, 1966‑yil kuzida, hududdagi gʻorlar orasida yagona Kápolna-gʻor, guruh hali tadqiq qilmagan, guruh aʼzolari sinov burgʻulashini amalga oshirganligi aytiladi. Qolgan qazilgan tadqiqot chuvalchang hali boshlangʻich bosqichda, lekin davom ettirish ijobiy koʻrinadi. Burgʻulash ishida koʻplab eski suyak qoldiqlari, masalan, bir uzukli yarimqush suyak skeleti topildi.

1967-yilda guruhning ikki aʼzosi, Pék Péter va Kordos László, barlogʻni yoʻqolgan nuqtalar bilan, poligon boʻylab, freibergi osongʻich kompas va fokiv yordamida oʻlchashdi, shuningdek, oʻlchash natijalari asosida Kordos László barlogʻning asosiy reja xaritasini, kesim xaritasini va uzunlik‑kesma xaritasini tuzdi va chizdi. Oʻlchash natijasida barlogʻning uzunligi 13 m va chuqurligi 6 m deb belgilandi. Szabó József Geológiai Technikum Barlangkutató Csoport 1967‑yilgi hisobotiga koʻra, guruh 1967‑yilda poligon boʻylab, osongʻich kompas va fokiv yordamida Kápolna‑barlogʻini oʻlchashdi, bu guruhning bir ish joyida joylashgan karsrt obʼekti edi. Oʻsha yili guruh aʼzolari barlogʻ ichida qazuv ochdi, uning tubi silikat toshiga yetib, shuning uchun izlanish ishlari toʻxtadi. Ular qoʻl burgʻulash usuli bilan teshiklar chuqurlashtirishni rejalashtirishdi, bu asosda yangi qazuv joyi qayerda boʻlishini aniqlash mumkin edi. Bu barlogʻda ham, odatda Kevély‑guruhning boshqa barlogʻlarida ham, juda koʻp qoldiq va loy tufayli faqat katta sanoat usullari bilan izlanish ishlari olib borilishi mumkin edi.

1968 bahorida guruh aʼzolari ehtimol oʻrmon qushqoʻynogʻi qoldigʻini topishdi, bu yangi edi va Kordos László undan meʼtlençiga, echkibekasiga, bekasiga, oʻrmon poxasiga, katta pelatga, egri, koʻpikka va teshik sichqonini aniqladi. 1968‑yilda ham aʼzolar qazuv ochishdi. 1969‑yilda Sánta T. va Forgács Jenő hasharotlarni yigʻishdi, ularning aniqlanishi amalga oshirilmadi.

1970 yil 11-aprel va 1970 yil 10-may kunlari Szpeleológia Barlangkutató Csoportning ikki aʼzosi, Nagy László va Forgács Jenő Assmann usulidagi aspiratsion psixrometr bilan iqlim oʻlchovlari olib bordilar. 1970 yil yozida ular arvoʻni koʻrdilar, arvo oʻsha gʻoradan uchib chiqdi. Arvo ehtimol Kevély-nyergi-zsombolyda yashovchi bilan bir xil boʻlgan va Kápolna-barlang faqat vaqtinchalik dam olish joyi boʻlgan. Guruh 1970‑yilgi hisobotida batafsil tavsiflangan. Hisobotga koʻra, baʼzi zamonaviy loydan yasalgan idish parchalari shu yerda ochildi. Gʻoradan Kordos László rangli slayd tayyorlagan va kirishdan oʻng tomonga bir necha tosh bloklari shiftda qulash xavfi bilan joylashgan.

1974‑yilda nashr etilgan "Pilis útikalauz" nomli kitobda, Pilis togʻlari va Visegrádi‑togʻlari gʻoralari roʻyxatida (19–20‑bet) Kápolna-barlang Pilis togʻlari va Visegrádi‑togʻlari gʻoralari orasida joylashganligi aytilgan. Pilis togʻlari gʻoralari haqida boʻlimda Kápolna-barlang Ördög‑lépcsőt (Shayton zinasi) dan 200 m, Nagy‑Kevély choʻqqisidan sharq‑gʻarbga 230 m, qizil kvadrat belgilangan turistik yoʻldan choʻqqiga tomon 50 m, oʻrmon chegarasidan 50 m masofada joylashgan. 13 m uzunlikdagi, vayron boʻlayotgan va ehtimol suvli kelib chiqishi boʻlgan gʻora. 1975‑yil ikkinchi yarim yillik MKBT Hisobotida 1967‑yilda tuzilgan gʻoraning xaritalari nashr etilgan.

1976‑yilda tugallangan "Magyarország barlangleltára" nomli qoʻlyozmada, Kápolna gʻor Pilis togʻida, Kevély-guruhda, Budakalászon joylashganligi aytilgan. Nagy‑Kevély sharqiy tomonida, choʻqqidan sharq‑shimoliyga 230 m, sayohatchilar yoʻliga 50 m masofada kirish joyi bor. 13 m uzunlikda va 6 m chuqurlikda gʻor boʻlagi, bu esa suvli erozion natijasida hosil boʻlgan. Qoʻlyozmadagi gʻor haqidagi qism 2 ta adabiy asarga asoslanib yozilgan. 1981‑yilgi "Karszt és Barlang" 1‑2‑sonli sonida, Kápolna‑gʻorning barlografik raqami 4820/10 ekani eʼlon qilingan.