Qara atlı baba piri

Qara atlı baba piri yoki Qaraatlı piri Qobustan Milliy Tarix-Badiiy Qorogʻining hududida Kiçikdaş togʻ massividining janubida joylashgan diniy ziyoratgoh. Pir katta qoya boʻlaklarining ostida joylashgan. Uning paydo boʻlishi bilan bogʻliq turli rivoyatlar mavjud.

Haqqida

Qara atlı baba piri, Qobustan Milliy Tarix-Badiiy Qorogʻining hududida Kiçikdaş togʻ massividining janubida joylashgan. Pir katta qoya boʻlaklarining ostida joylashgan qabir toshining ustida yaratilgan. Pirning paydo boʻlishi pirdan bir oz janub‑sharqda joylashgan "Qara atlı" qabirxonasidagi ot shaklidagi qabir toshi bilan bogʻliq. Otning tanasi shaklidagi bu qabir toshi boshsiz va oyoqsiz, ustida esa yehar va qurol turlari mavjud.

Piring paydo boʻlishi bilan bogʻliq turli rivoyatlar mavjud. Bir rivoyatga koʻra VII asrda islom dini Ozarbayjonda yoyilganda Qara atli boʻlgan bir shaxs dinsizlarning hujumiga duch keladi. Dushmanlar unga yetib kelganini koʻrib, qoyalarning orasida yashirinadi va yoʻqoladi. Shundan keyin dushmanlar uning otining boshini kesishadi. Otning boshi darhol toshga aylanadi. Boshqa bir rivoyatga koʻra esa Qaraatlı baba sargʻida yashagan dindor inson boʻlgan. Togʻning yer osti labirintlariga abadiy boshpana topishdan oldin oʻz otini toshga aylantirgan.

Piring nomining kelib chiqishi bilan bogʻliq ham turli taxminlar mavjud. Bu taxminlardan biri uning Qaraatlı turk qabilasining nomi bilan bogʻliq boʻlishidir. Tarixiy manbalarda Qaraatlılar Ozarbayjon va Anadolu hududida yashagan turk kelib chiqishli qabilalardan biri sifatida qayd etiladi. Ularning joylashgan hududlarida bir qator turar joylar, oykonimlar va ziyoratgohlar qabila nomlari bilan bogʻliq tarzda shakllanganligi maʼlum. Hozirda Turkiya hududida Niğde, Aydın va Burdur viloyatlarida Qaraatlı qabilasining yashagan hududlarida Qaraatlı nomli qishloqlar va qishloqchalar mavjud.

Pir xalq orasida uzoq davom etgan yomon kasalliklardan ozod boʻlish piri deb hisoblanadi. Odamlar bu yerga ishlarining yaxshilanishi, kasallikdan ozod boʻlishlari uchun niyat qilishadi. Pir ichida bolasi boʻlmagan ayollar tomonidan nənni (yuyruk) osilishiga ham duch kelinadi. Piri ziyorat qilgan odamlar ichkariga kirib, istak tutadilar va sal toshning atrofiga 3 marta aylanadilar. Uyga ega boʻlmaganlar bu yerga kelib, kichik toshlardan oʻzlari uchun uylar qurib, Allohga duo qilishadi.