Remete-hegyi No 2 Cave

Remete-hegyi 2‑sonli gʻor Duna–Ipoly Milliy Parkda joylashgan Remete‑shakarga tegishli gʻorlardan biridir.

Tavsifi

Budai Tabiatni Saqlash Hududida, Remeteszőlős tashqarisida, qatʼiy himoyalangan hududda, oʻrmon ichida, Remete‑shakarning sharqiy tomonida, shakarni shimoliy kirish joyida, Remete‑togʻning qiyalik va toshli tomonida, taxminan 330 m tszf. balandlikda gʻorning kirish joyi joylashgan. Shakarni oʻrtadagi gʻor darajasida (bu daraja vodiy tekisligidan 70 m balandda, 340–350 m tszf. balandlikda choʻzilgan) joylashgan. Shimoldan gʻarbga yoʻnalishda Remete‑shakarda joylashgan gʻorlar raqamlashgan, tosh qatlamlari boʻyicha 1‑sonli tosh qatlamida Remete‑hegyi‑kőfülke, Remete‑hegyi 2‑sonli gʻor, Remete‑hegyi 3‑sonli gʻor va Remete‑hegyi 4‑sonli gʻor joylashgan. Kőfülke va uchta kichik gʻor deyarli bir xil tszf. balandlikda joylashgan.

Remete‑hegyi‑kőfülke togʻining gʻarbiy tomonida, quruq suv yuvishi bilan ajratilgan, oʻrmon bilan qoplangan tosh devorlarda, 1‑sonli tosh qatlam va quruq 2‑sonli tosh qatlam orasida Remete‑hegyi 2‑sonli gʻor joylashgan. Gʻorning kirish joyiga yaqin, kirish ustidagi qatlamda 3,5 m uzunlikdagi boʻshliq mavjud. Remete‑hegyi 2‑sonli gʻor oldidagi, daraxtli va qiyalik pastki qiyalikda 13 m pastga tushib, tosh devorning gʻarbiy burchagida Remete‑hegyi 3‑sonli gʻor joylashgan.

Ny-i yuqori kichik gʻor Remete-hegyi 2‑sonli gʻor. Yuzaki qatlamlarning yıxılması sababli ochilgan shar shaklidagi, ovalga oʻzgartirilgan, teshik kabi kirishidan kelib chiqish mumkin. Yuzaki qum va humus silliq tagini qoplaydi. Gʻorning kirish teshigidan 2 m suzish bilan ichki, katta boʻshliqka yetish mumkin, uning tagi boʻsh qum. Bu ichki, oʻrtacha 2 m balandlikdagi boʻshliqda kichik damlamalar orqa devorlarni qoplaydi va 4 m uzunlikdagi, juda tor naycha mavjud. Gʻor tashqi boʻshliqlar bilan toʻldirilgan koʻrinadi. Yopilmagan va gʻor yoʻli asosiy jihozlari bilan yuriladigan gʻorni koʻrish uchun ruxsat kerak emas.

1984‑yilda birinchi marta Remete-hegyi 2‑sonli gʻor deb nomlangan gʻor adabiyotda paydo boʻldi. Gʻor adabiyotda 2‑sonli gʻor (Horváth, Szunyogh 1971), Remete-hegyi 2‑sonli gʻor (Horváth, Szunyogh 1971) va Remetehegyi 2‑sonli gʻor (Bertalan 1976) nomlari bilan ham uchraydi.

Kuzatuv tarixi

1877‑yilgi Archaeologiai Értesítőda aytilganidek, Magyar Nemzeti Múzeumning qadimiylar boʻlimi noyabr oyida 1 (hayvon manbali) past jagʻ jigar, 2 suyak va 3 kulolchilik buyumlari bilan boyitildi. Bu topilmalar, buda Remetemária yaqinidagi tosh gʻovakidan olingan, Lóczy Lajos muzeyga hadya qilgan. 1904‑yilgi Budapest Régiségeiben aytilganidek, ehtimol Remetemária tosh gʻovaklari qadamli davr yer maydonlari boʻlgan, u yerdan Lóczy Lajos (Régészeti N., 168/1877.) Magyar Nemzeti Múzeumga qattiq kulolchilik parchalari olib borgan.

1937‑yilda paydo boʻlgan, Jablonkay István tomonidan yozilgan nashrda Remete‑szu­rdokning chap tomon devorida, daryo qirgʻogʻidan 50 m (yuqori qatlam) va 10 m (pastki qatlam) balandlikda manba gʻorlar joylashgani haqida soʻz bor. Yuqori qatlamda joylashgan Remete‑togʻi‑togʻ jinsli gʻoridan kam rivojlangan va yomonroq boʻlgan boshqa, yuqori qatlamda joylashgan manba gʻorlar, szu­rdokning butun uzunligida kuzatiladi. Agar gʻorning eroziya bazasi pastga tushsa, gʻorning suv tizimi ham shunga ergashadi. Bu masalan, suv eski oʻtish‑gʻorni va eski manba gʻorni tark etib, jinsning yupqa yoriqlarida pastga tushib, yangi gʻor tizimini shakllantirishi bilan roʻy beradi. Bunday holatda eski gʻorning ostida yangi manba gʻor ochiladi, choʻkkan eroziya bazasining yangi qatlamida. Eski yuqori kirish esa qolgan karsrt‑yoriq bilan yopiladi. Remete‑szu­rdokning chap tomon devorida joylashgan tashlab ketilgan manba gʻorlar bu jarayonning chiroyli misollaridir. Ushbu gʻorlarning eroziya bazasi szu­rdokni hosil qilgan daryoning qirgʻogʻi boʻlgan gʻor edi. Szu­rdok‑gʻor daryosining eski, boʻlinish‑belgi oʻzgarishidan oldingi balandligini yuqori qatlam gʻorlari koʻrsatadi.

1942‑yilda nashr etilgan, “Budapesht tarixi” nomli kitobda Tompa Ferenc tomonidan yozilgan bobda Rómer Flórisdan keyin Nagy Géza ham Remetemária tosh teshiklaridan qattiq kulolchalar chiqqanligini, ularning ehtimoliy ravishda silliq tosh davridan kelib chiqqanligini eslatgan. Leél‑Őssy Sándor 1949‑yil 9‑martda Magyar Hidrológiai Társaság yigʻilishida “Ha­t‑teshik” mavzusida maʼruza berdi. Maʼruzada Remete‑szu­rdokning boshqa gʻorlari ham tilga olindi. Leél‑Őssy Sándor 1949‑yil 9‑novabrda jamiyatning maxsus yigʻilishida Remete‑szu­rdok gʻorlarini tanishtirgan maʼruza berdi.

A Hidrológiai Közlöny 1950‑yilgi jildining 3–4‑sonida Leél‑Őssy Sándor tomonidan 1949‑yil 9‑martda berilgan maʼruza matni nashr etilgan. Nashr nomi “A remetehegyi Hétlyuk‑zsomboly”. Tadqiqotda Remete‑hegy hozirda baland joylashgan, lekin allaqachon qurib, yoʻqolib borayotgan manba gʻorlari pliotsen va oʻrta pleistotsen davrida paydo boʻlganligi aytiladi. (Hét‑lyuk ostidagi gʻora, Remete‑hegyi‑kőfülke va yana bir necha kichik yarim qolgan, shuningdek, yoriq gʻorlar, hamda manba boʻshligʻi.) Shundan soʻng, yosh tektonik koʻtarilish va erozion bazaning iqlimiy kelib chiqishi tufayli Remete‑hegy karsrt suv sathiga pastga tushdi va qurib qolgan gʻorlar yoʻqola boshladi.