Remete-hegyi No 7 Cave

Remete-hegy №7 үңгірі — Дунай-Ипой ұлттық паркіндегі Remete-szurdok шатқалында орналасқан үңгірлердің бірі.

Сипаттамасы

Буда ландшафттық қорық аймағында, Remeteszőlős елді мекенінің шетінде, қатаң қорғалатын аумақта, орманда, Remete-szurdok шатқалының солтүстік жағында, Remete-hegy тауының тік әрі жартасты беткейінде үңгірдің кіреберісі орналасқан. Ол шатқалдың орта үңгір деңгейінде (бұл деңгей алқап табанынан 70 м биіктікте, теңіз деңгейінен 340–350 м биіктікте созылады) орналасқан. Remete-szurdok шатқалындағы үңгірлерді батыстан шығысқа қарай нөмірлегенде, жартас қырлары бойынша 2-ші нөмірлі жартас қырында, дәл сол қырда орналасқан Remete-völgyi Felső-barlang үңгірінен шамамен 30 м биіктеу жерде, қоқыс-тас беткейінің үстінде Remete-hegy №7 үңгірі ашылады. Оның кіреберісі теңіз деңгейінен 340 м биіктікте орналасқан.

Кіші үңгірдің ұзындығы 18 м, ауданы 42 м². Аздап тар, еңіс кіреберіс дәлізінен кейін диаметрі 5 м жарты сфералық қуыс, күмбез басталады. Қабырғалар мен төбенің барлық жерінде еру іздері бар. Залдың табанын қоқыс-тас пен саз басқан. Сол жақта жалпақ әрі ұзындығы шамамен 6 м еңбектеп жүретін жол басталады. Жабылмаған және негізгі үңгіршілік жабдықпен өтуге болатын үңгірді қарау үшін рұқсат қажет емес.

Үңгір әдебиетте алғаш рет 1984 жылы Remete-hegy №7 үңгірі деп аталды. Әдебиетте үңгір сондай-ақ 7. számú barlang (Horváth, Szunyogh 1971), K. I. barlang (Kordos 1984), K. J.-barlang (Kazay 1915), K.J. barlang (Bertalan 1976), Máriaremetei 1. sz. barlang (Bertalan 1976) және Remetehegyi 7. sz. barlang (Bertalan 1976) деген атаулармен де кездеседі.

Зерттеу тарихы

1877 жылғы Archaeologiai Értesítő басылымында Мажар ұлттық мұражайының көне заттар қоры қарашада 1 (жануарға тиесілі) төменгі жақ сүйегімен, 2 сүйекпен және 3 керамика сынығымен толықтырылғаны айтылады. Будадағы Remetemária маңында орналасқан жартас қуысынан табылған бұл олжаларды Lóczy Lajos мұражайға сыйға тартқан. 1904 жылғы Budapest Régiségei басылымында Remetemária жартас қуыстары тас дәуіріне тиесілі тұрақ орындары болуы мүмкін екені, ал Lóczy Lajos (Régészeti N., 168/1877.) осы жерден Мажар ұлттық мұражайына дөрекі керамика сынықтарын алып барғаны айтылады.

Turisták Lapja журналының 1915 жылғы санында жарияланған, Kazay Endre жазған мақалаға сәйкес, Kazay Endre мен Tödter Gyula (Juliusz) қазан айының бір күні Máriaremetei шатқалындағы үңгірлерді қарап шығу үшін серуенге шыққан. Kazay Endre шатқалдың жартасты беткейінен бір жартастан секіріп түскенде, алдында аласа кіреберісі бар қуысты көрген. Алдымен оны қорқыныш билеп алған, кейін қуаныш пен жаңалық ашқандай риза сезім кернеген, себебі оның айқайына жүгіріп келген, шатқалды жақсы білетін Tödter Gyula бұл үңгірді танымаған. Үңгір кіреберісі батысқа қараған, ені 2,8 м, бірақ соншалықты бітеліп қалған, тек бір жағында биіктігі 40 см саңылау қалған. Осы саңылау арқылы еңіс дәлізге қарауға болған. Tödter Gyula бірден саңылауға еңбектеп кіруге дайындалып, басымен алға емес, қолымен жатып, аяғымен алға қарай еңбектеп кіретіндей ақылмен әрекет еткен.

Үңгірде ол шам жағып, Kazay Endre-ге күмбез тәрізді, құрғап қалған сталактит үңгірін тапқандарын айтқан. Kazay Endre үңгірді ашу үшін артынан еңбектеп кірген, бірақ Tödter Gyula кіреберіс қабырғасының бір нүктесін күлімсіреп шамымен жарықтандырып, бұрын біреулердің осында болғанын білдіретін терең, ескі кесілген K. J. жазуын көрсеткен. Kazay Endre сәл тынышталған, оны тек екі әріптің үңгірдің ішінде емес, күн сәулесі түсетін қабырғада болғаны жұбатқан. Бұл үңгірді алғаш ашқан адамның ішкерілей енбегенін білдірген. Үңгір кіреберісі 25°-тан аз еңіспен, ұзындығы 3 м түсумен ашылады. Кіреберісті бітеп тұрған қоқыс-тас пен топырақтың салдарынан үңгірге ұзақ уақыт бойы ешкім бармаған. Дымқыл топырақтағы іздер мен көптеген сүйек қалдықтары үңгірдің жабайы аңның, ықтимал түлкінің, мекені болғанын дәлелдейді.

Үңгірдің жоспарлық және бойлық қима картасы жасалды, содан кейін оңтүстікке қарай бағытталған, ұзындығы шамамен 2 м тар дәліз, сондай-ақ солтүстік жағында орналасқан аласа кіреберісті екі қуыс тексерілді. Екеуі де әрі қарай жалғасады, тек олардың кіреберісін кеңейту қажет. Үңгірдің солтүстік-шығыс жағында жылан басы тәрізді, салыстырмалы түрде сақталған, шығып тұрған сталактит түзілімі орналасқан. Ал қалған түзілімдер құрғақ әрі уатылып жатыр. Егер осы үңгірдің кіреберісінен топырақ алынып тасталса, ол Remete-barlang үңгіріне ұқсас әдемі болар еді, бірақ одан кішірек өлшемде.

Kazay Endre K. J. үңгірі немесе №1 деп атаған үңгірді табу қиын. Ең жақсы бағдар — Remete-barlang үңгірі мен оған қарама-қарсы орналасқан әк күйдіру пешінің мұржасы. Тау басынан төмен қарай жүргенде, Remete-hegy №7 үңгірі Remete-barlang үңгірінен солға, шығысқа қарай, әк күйдіру мұржасы бағытында шамамен 20°-та орналасады. Үңгірдің өлшемдері қоса берілген картада көрсетілген. Kazay Endre үңгірден батысқа қарай шамамен 12–20 м жүріп өтіп, үңгірде тұратын түлкінің пайдаланатын шығуын тапты. K. J. үңгірінен алыс емес жерден олар үлкен қуыс тапты, бірақ оған кіре алмады, сондай-ақ №2 деп аталатын тағы бір үңгірді тапты. Зерттеуге Kazay Endre жасаған №1 үңгірдің жоспарлық картасы мен бойлық қима картасы енгізілді. Жарияланымда K. J. үңгірінің географиялық орналасуы белгіленген máriaremetei үңгір алабының жоспар-схемасы көрсетілген. Жоспар-схеманы Kazay Endre жасаған.