Türkiye İş Bankası Painting and Sculpture Museum

Түркия Іш банкінің Кескіндеме және мүсін мұражайы — Түркия Іш банкінің Көркемөнер туындылары коллекциясын көрсету үшін 2023 жылы Ыстамбұлдың Бейоғлу ауданында ашылған мұражай.

Түрік кескіндеме өнерінің маңызды өкілдерінің туындылары қойылған мұражай Істиклал даңғылында бұрын банктің Бейоғлу бөлімшесі ретінде қызмет еткен тарихи Бейоғлу тұрғын үйінде орналасқан. Ол 2023 жылғы 29 қазанда Түркия Республикасының 100 жылдығына сыйлық ретінде ашылды.

Тарихы

Түркия Іш банкінің Кескіндеме және мүсін мұражайы 2023 жылғы 29 қазанда Істиклал даңғылы, №144-те орналасқан тарихи Бодви (Boudouy) тұрғын үйінде қызметке ашылды.

1907 жылға жатқызылатын мұражай ғимараты 1950 жылы Түркия Іш банкінің меншігіне өтіп, 1953–2016 жылдар аралығында банктің Бейоғлу бөлімшесі ретінде қызмет еткен. Іш банкі ғимаратты көркемөнер мұражайы ретінде қайта жайластыру туралы шешімді 2008 жылы қабылдады. Бөлімшедегі қызметті тоқтату және күрделі реставрация жұмыстарын бастау 2020 жылы мүмкін болды.

Ғимарат 2020–2023 жылдар аралығында сәулетшілер Эртуғ Учар мен Мехмет Кютюкчюоғлу тарапынан қалпына келтіріліп, мұражайға айналдырылды. Мұражайдың құрылуында сәулетші және өнер тарихшысы Гүл Ирепоғлу куратор, ал музеолог Бурчақ Мадран кеңесші ретінде қызмет етті. Ашылу салтанаты Түркия Республикасының 100 жылдығына сыйлық ретінде 2023 жылғы Республика күні мерекесінде өтті.

Мұражай ғимаратының тарихы сәулетші Эртуғ Учар мен жазушы Ферайде Чичекоғлу жазған сәулеттік монография сипатындағы «Bina Bina İçinde» («Ғимарат ғимарат ішінде», 2023) атты кітаптың тақырыбына айналды.

Коллекция

Түркия Іш банкінің Көркемөнер туындылары коллекциясы түрік кескіндеме өнерінің маңызды өкілдерінің туындыларынан тұрады. Ол Түркиядағы ең көне және ең ауқымды жеке көркемөнер коллекцияларының бірі. 900-ден астам суретшінің 2799-ға жуық туындысын қамтитын коллекциядағы шығармалар 1940 жылдың желтоқсанынан бастап жинақтала бастаған.

Коллекцияға енгізілген алғашқы үш туынды — 1939 жылы Мемлекеттік кескіндеме және мүсін көрмесінен алынған мына үш картина: Хикмет Онаттың «Peyzaj Ortaköy» («Ортакөй пейзажы»), Шевкет Дағтың «Rüstem Paşa Cami İçi» («Рүстем паша мешітінің іші») және Вежих Берекетоғлунның «Kayık ve Evler» («Қайық және үйлер») атты картиналары. Коллекция кейін Тәуелсіз суретшілер мен мүсіншілер одағының көрмелерінен, D тобынан, Халық үйлері мен CHP-нің Өлкелік көрмелерінен алынған туындылармен толықты. Осман Хамди беййдің «İftardan Sonra» («Ауыз ашардан кейін») және Шекер Ахмет пашаның «Ayvalı Natürmort» («Бейлі натюрморт») картиналары коллекциядағы туындылардың қатарында. Фейхаман Дуран, Хикмет Онат, Намық Исмаил, Хүсейін Авни Лифидж, Сами Йетик, Қожа Али Рза және Ибрахим Чаллы да мұражай коллекциясында туындылары бар басқа да маңызды түрік суретшілері.

Мұражайдың ашылуы үшін Рахми Аксунғур дайындаған және семсерше балықтың Ыстамбұл бұғазына және көкке деген сағынышын білдіретін «Özlem» («Сағыныш») атты мүсін мұражайда қойылған туындылардың қатарында. Ғимараттың мұражайға айналу барысында тарихи қақпалары қалпына келтіріліп, қорғауға алынған және олардың төртеуі суретші Февзи Каракөш тарапынан көркем туындыға айналдырылып, мұражайға орналастырылды.

Мұражайдың алғашқы уақытша көрмесі «İstanbul'un Resmi» («Ыстамбұлдың суреті») деп аталады. Коллекциядағы Ыстамбұл тақырыбындағы картиналардан кең көлемді іріктеме ұсынатын және көбіне XX ғасырдың ортасындағы Ыстамбұлды бейнелейтін картиналарды қамтитын көрме ұзақ уақыт жалғасатындай етіп, ашылған сәттен бастап мұражайдың 2-ші және 3-ші қабаттарына орналастырылған. Мұражайдың құрушы кураторы Гүл Ирепоғлу көрмеден шығып дайындаған, 341 Ыстамбұл пейзажы енгізілген осы атаумен шыққан кітабы жарық көрді.