Kálvária Cave

Kálvária-gʻor Duna–Ipoly Milliy Parkida joylashgan Budai-togʻlarda, Solymárda joylashgan Kálvária-togʻida joylashgan bir gʻordir.

Tavsifi

Budapesht va Solymár maʼmuriy chegarasida joylashgan Kálvária-togʻining K‑tomoni tomonida joylashgan tark etilgan tosh konida, 4772‑sonli gʻor katastr maydonida Kálvária-gʻori joylashgan. Tosh koniga oson yetib olish mumkin. 157A avtobus Budaliget, Géza fejedelem yoʻli oxirgi bekati va 157‑sonli avtobus Budaliget, Géza fejedelem yoʻli bekati tomonidan bir necha daqiqalik yurish bilan gʻorga yaqinlashish mumkin. Gʻorning bir kirish joyi bor, u tosh qazishning pastki qavatining DNy‑tomoni uchida joylashgan va DNy‑ga qaragan. Kirish joyi tosh qazishning pastki va yuqori qavatidan ham yaqinlashish mumkin. Pastki qavatdan tor, loyli va kichik tosh boʻlagli, taxminan 8 m uzunlikdagi tiklanish yoʻli orqali tosh qazishning qoya devorida ochilgan kirish joyiga chiqish mumkin. 1,5 m keng, 1,1 m baland, yarim doira (oval) shaklidagi kirish joyi birinchi qarashda tabiiy yoriq kabi koʻrinadi, lekin yaqinroq kuzatishda bu bir shar shaklidagi kichik xona qazib chiqarilganligi aniqlanadi.

Eosen kreton va eosen margadan iborat boʻlgan gʻaroyib gʻoya, yuqori qatlamlari esa yengil diplopodli dolomiddan iborat. Gʻoya postgenetik tarzda, tektonik yoriqlar boʻylab eriyish taʼsiri natijasida paydo boʻlgan. Gʻoyada koʻrinadigan shakllar boyligiga koʻra, eriyishda ehtimol suvli eritmalar ishtirok etgan. Kirish qismi bir parcha boʻlinib ketgan shar boʻlimi boʻlib, bir yoriq uni ikkiga boʻladi. Ushbu yoriq gʻoyaning asosiy yoʻnalishini belgilaydi. Kirish qismida devordan noʻxat toshlari yoʻqolgan, albatta muzlash ularni yerga tushirgan, inson tomonidan zarar koʻrgan izlari yoʻq. 0‑poligon nuqtasidan 2–3 m ichkariga devorda noʻxat toshlari va boxwork shakllari koʻrinadi. 3‑poligon nuqtasida birinchi muhim yon tarmoq mavjud. Oʻtish tekis va keng tor joy boʻlib, uning pastki qismida loy va kichik boʻshashgan shagʻal mavjud. Tor joy boʻylab pastga tushib, qiyalikda koʻtarilayotgan loy qatlami kuzatiladi.

Asosiy teshikda yengil egilgan yamda boʻylab kichik tosh toʻplamlari, shuningdek olib kelingan daraxt shoxlari va barglar ustida kichik tor joyga qarab harakatlanish kerak. Bu tor joy oxirgi xonaning kirishidir. Taxminan 3 m diametrli oxirgi xona ichiga kirgan zahoti, izlanish tadqiqotlari uchun qazilgan 40×140×60 sm oʻlchamdagi chuqur, uning oʻrtasida tutqichsiz chelak joylashgan. Xonada atrofga qarab, devorda 15–30 sm diametrli shar shaklidagi izlar, shuningdek ularni oʻz ichiga olgan katta shakllar ham koʻrinadi. 4–5‑sonli poligonning chap tomonida bir miya tashuvchi joylashgan boʻlib, u taxminan 70 sm diametrli boʻlinib chiqqan shar shaklida yakunlanadi. Undan juda tor yoʻlak boshlanadi, 5 m keyin yana torayadi, lekin ichiga qarab katta qulab tushgan toshlar va ularning orasida havo boʻshliqlari koʻrinadi. Xonaning yuqori qismiga bir yoriqning uchi ulanadi. Bu yoriq birinchi xonada boshlanadi, shuning uchun kirish orqali xona ichiga yorugʻlik oʻtadi. Yoriq harakatlanish imkonsiz darajada tor, faqat oxirgi xonaning shiftida taxminan 40 sm diametrli shar shaklida kengayadi.

Törmelékni olib tashlash bilan shar shaklidagi boʻshliqlar zanjiri ochildi. Shar boʻshliqlar devorlarini aragonit kristallar va tomchilab yogʻilgan toshlar bezaydi. Kirish zali va shar boʻshliqlarni tark etib, oʻngda 3 m uzunlikda, 1,5 m kenglikda va 0,5 m balandlikda yoriq joylashgan. Ushbu boʻlimni guruh aʼzolari “Alkotmány-folyosó” deb nomlashdi. Bu nom barliq qismiga kashf etilgan vaqtiga koʻra berilgan. Foylozning kirishidan keyin yana bir shar boʻshliqlar qatori joylashgan, uni tark etib, bir zalning kirishiga koʻrinadi. Davom etib, barliqning 10 m uzunlikdagi oxirgi nuqtasiga yetish mumkin. Zaldan orqaga qaytib, kirish yonida oʻngga burilib, yoshroq, lekin shakllanishlarda boyroq boʻlgan boʻlim keladi. Bu boʻlim taxminan 3–5 m uzunlikda. Ushbu boʻlimda shakllanishlar sababli tadqiqotlar toʻxtatildi, boshqa joyda davom etish imkoniyati boʻlgunga qadar.