Kő-lik-völgyi No 1 Cave

Kő-lik-völgyi 1‑sonli gʻova Duna–Ipoly Milliy Parkida joylashgan Vértes togʻida, Csákvároda joylashgan bir gʻovadir. Koʻrkam gʻova triász dolomitda shakllangan.

Tavsifi

Csákvár tashqarisida, qatʼiy himoyalangan hududda, oʻrmon ichida gʻova joylashgan. Csákvár markazidan NYga, Kő-lik-völgy boshida, vodiyning sharq‑gʻarb tomonida, 226 m balandlikda, tosh togʻiga tırmanishning pastki qismida gʻovaning kirish joyi joylashgan. Gʻova Kő-lik-völgy orqali oʻtadigan turist yoʻli orqali ham oson koʻrinadi, bu yoʻldan tor yoʻlak vodiyga qarab turgan gʻova kirishiga olib boradi, u 5,2 m keng, 2,3 m baland, tabiiy shakldagi, egri va gorizontal oʻq yoʻnalishida. Turist xaritalarida gʻovaning joyi gʻova belgisi bilan koʻrsatilgan, lekin (notoʻgʻri) Csákvári-sziklaodú nomi bilan. Kő-lik-völgyi 1‑sonli gʻovaning yaqinida, NYga 6 m masofada Kő-lik-völgyi 2‑sonli gʻovaning kirish joyi bor. Kő-lik-völgyi 4‑sonli gʻovani eng oddiy Kő-lik-völgyi 1‑sonli gʻovaning tepasidan yaqinlashish mumkin. Kő-lik-völgyi 1‑sonli gʻovadan toʻgʻridan‑toʻgʻri 75 m masofada Kő-lik-völgyi 4‑sonli gʻova joylashgan. Kő-lik-völgyi 1‑sonli gʻovadan sharqga, taxminan 30 m masofada Kő-lik-völgyi 3‑sonli gʻova joylashgan.

Kő-lik-völgyi 1‑sonli gʻova 3 m uzunlikda, 2,4 m vertikal yoyilgan, 2,4 m balandlikda va 3 m gorizontal yoyilgan. Gʻova kirishidan keyin nisbatan keng, yarim doira shaklidagi, gorizontal tagli tosh xonasi joylashgan, uning shiftini yupqa tosh tashkil etadi. Toʻldiruvchi toshi turli oʻlchamdagi yumaloq dolomit toshidan iborat konglomerat boʻlib, unda muzlashli tosh parchalanishi va eriyish natijasida gʻova hosil boʻlgan. Devorlarida kul izlari va kichik yozuvlar mavjud. Oson yetib boriladigan, oddiy kiyimda yuriladigan gʻovani koʻrish uchun ruxsat shart emas.

2003‑yilda birinchi marta Kő‑lik‑völgyi 1‑chi sz. uyrog deb nomlangan gʻor adabiyotida. Gʻor adabiyotida Csákvári‑kőfülke (Horváth 1966), Csákvári kőfülke (Bertalan 1976), Kő‑lik‑völgyi 1‑chi sz. gʻor (Egri 2003), Kőlik‑völgyi 1‑chi sz. gʻor (Kordos 1984), Kő‑lik‑völgyi‑fülke (Kocsis 1975), Kő‑lik völgyi‑fülke (Egri 2003), Kőlik‑völgyi fülke (Kordos 1984) va Kő‑lik‑völgyi–fülke (Kocsis 1975) nomlari bilan ham uchraydi.

Tadqiqot tarixi

Természettudományi Közlöny 1943‑yil 230‑chi qoʻshimcha daftarida oʻqilganidek, 1935‑yil IV‑chi tomoni boʻyicha tabiatni muhofaza qilish toʻgʻrisida, Milliy Tabiatni Muhoafaza Qonunchilik Kengashi 1939‑yilda tashkil topganidan beri, qishloq xoʻjaligi vaziri, din‑va umumtaʼlim vaziri bilan birga qabul qilgan qarorlari asosida, Milliy Tabiatni Muhoafaza Qonunchilik Kengashining taklifi bilan qonuniy himoya ostiga olingan, masalan, Vértes togʻida, Csákvár chegarasida joylashgan csákvári kőfülke va uning 10 kvadrat oʻlchamli sathiy hududi (1941‑yil 20‑iyunidan 49.952/1941‑sonli FM qarori asosida).

Horváth János (FTC barlangkutató csoport) 1966‑may‑17‑da yozgan qoʻlyozmada, Vértes togʻlarida, Csákváron (Fejér viloyati, Bicskei tumanida), Kő‑lik‑völgyda joylashgan Csákvári‑kőfülke haqida soʻz bor. Csákvár ibodatxonasidan Ny‑ga, 2 km, qabristondan Ny‑ga, 300 m, 203 m balandlikda (tasvirga asoslanib oʻlchanadi) gʻor joylashgan. Kő‑lik‑völgy kirishining kechki tomonida gʻor boʻshligʻi mavjud. Csákvárgacha poezd yoki avtobus bilan, keyin bu yerda qabriston, Kő‑lik‑völgy yoʻli boʻylab piyoda yetib borish mumkin. Gʻorni ilgari (taxminan 1926–1928) Kadić Ottokár tadqiq qilgan. (Foydalanilgan ilmiy adabiyot Magyar Barlangkutató Társulatda joylashgan 80‑sonli gʻor katastr kartasidan olingan.) Horváth János tomonidan olib borilgan tadqiqot, 1928‑yilda amalga oshirilgan gʻor oʻlchovining toʻldirilishi sababli amalga oshirilgan. Tadqiqotni Bertalan Károly tashabbus qilgan.

Gʻor bir senevli tosh boʻshligʻi boʻlib, uning tashqi tosh qatlamlari triász dolomiti (ustki qatlam breccsa) iborat. Toʻldiruvchiligi bir oz tosh boʻlaklari va loydan iborat. Unda stalaktit yoʻq. Eroziya tufayli yaratilgan gʻorda faqat 1 ta kirish mavjud. Ahamiyatsiz gʻorning asosiy uzunligi 3 m, haqiqiy uzunligi ham 3 m. Kirishdan oʻlchanadigan eng katta vertikal kengayishi 2 m. 12 m² maydon (planimetrik) va 14 m³ hajmga ega. Horváth János 1966‑aprel‑4‑da boʻshliqda boʻlgan. U gʻor kirishining qaysi balandlikda joylashganligini (tasvirga asoslanib) aniqladi va gʻor kesim xaritalarini chizdi. Gʻor balandligi maʼlumoti Kadić Ottokárdan olingan. (Qoʻlyozmadagi qizil yozuvlar Bertalan Károlydan, 1966‑mart‑11‑dan olingan.)

Csákvár Ny‑i sohilida joylashgan, qiyalikda koʻtarilgan Haraszt‑togʻdan bir necha, gʻor kabi vodiylar qishloq tomon tushadi. Kő‑lik‑vodiy, uning sharqiy tomonida gʻorlar joylashgan, gánti yoʻli boʻylab, keyin qabriston yonida sharq‑shimoliyga olib boruvchi piyoda yoʻlakda topiladi. Vodiyga kirish yoʻlining yaqinida kichik yoʻlak birinchi tosh yoriqlar ostidagi kichik tosh gʻorga ajraladi. Bu 1‑sonli gʻor Csákvár‑kőfülke. Taxminan 203 m balandlikda joylashgan, dolomit‑breksda hosil boʻlgan, ahamiyatsiz tosh gʻor. FTC gʻorkashfiyotchilar guruhi 1966‑yil 4‑aprel kuni amalga oshirgan gʻor xarita tuzish ishida Kadić Ottokár tomonidan bajarilgan gʻor oʻrganishni kesim xaritalari bilan toʻldirdi.

Qoʻllanma bilan birga Csákvár xaritasi ham qoʻshilgan. Xaritada sharqiy yoʻnalish belgilangan. Xaritada Kő‑lik‑vodiy 1‑sonli gʻor (1‑sonli gʻor) geografik joylashuvi koʻrsatilgan. Yer hisobotiga Csákvár‑kőfülke asosiy reja xaritasi, uzunlik kesimi xaritasi va 2 ta kesish xaritasi kiritilgan. Xaritalar 1:100 masshtabda gʻorni tasvirlaydi. Asosiy reja xaritasidan foydalanish uchun xarita yuzasida sharqiy yoʻnalish belgilangan. Asosiy reja xaritasi va uzunlik kesimi xaritasida gʻordagi 2 ta kesish joylashuvi koʻrsatilgan. Xaritalar Kadić Ottokár tomonidan bajarilgan gʻor oʻrganish, keyin esa FTC gʻorkashfiyotchilar guruhi tomonidan toʻldirilgan maʼlumotlar asosida chizilgan.